- FTC, ABD’de yaklaşık her 5 çalışandan 1’ini kapsayan noncompete maddelerini ülke genelinde yasaklayarak iş değiştirme ve girişim kurma özgürlüğünü, ayrıca piyasa rekabetini genişletmeyi amaçlıyor
- Yürürlüğe girdikten sonra çoğu çalışanın mevcut maddeleri uygulanamaz olacak; yalnızca üst düzey yöneticilerin mevcut noncompete hükümleri sınırlı biçimde korunabilecek
- FTC, yeni işletme oluşumunun yıllık %2,7 artacağını, her yıl 8.500’den fazla ek şirket kurulacağını ve ortalama çalışan gelirinin de yılda 524 dolar artacağını tahmin ediyor
- İşverenler, mevcut maddelere bağlı olan ancak üst düzey yönetici olmayan çalışanlara bu hükümleri gelecekte uygulamayacaklarına dair bildirim yapmak zorunda; yeni noncompete imzalamak veya uygulamaya çalışmak yasaklanıyor
- Nihai kural, Federal Register’da yayımlandıktan 120 gün sonra yürürlüğe girecek; yürürlükten sonra şüpheli ihlal vakaları FTC Bureau of Competition’a bildirilebilecek
Ülke çapında noncompete yasağı kuralı
- FTC, rekabeti teşvik etmek için ABD genelinde noncompete uygulamalarını yasaklayan nihai kuralı yayımladı
- Kuralın odağı, çalışanların yeni bir işe geçme, yeni bir iş kurma veya yeni fikirleri pazara sunma özgürlüğünü korumak
- FTC Chair Lina M. Khan, noncompete maddelerinin ücretleri düşük tuttuğunu, yeni fikirleri bastırdığını ve ABD ekonomisinin dinamizmini zayıflattığını düşünüyor
- Khan, noncompete yasağıyla her yıl 8.500’den fazla startup’ın kurulabileceğini söyledi
FTC’nin tahmin ettiği ekonomik etkiler
- Nihai kuralla yeni işletme oluşumunun yıllık %2,7 artacağı tahmin ediliyor
- Buna bağlı olarak her yıl 8.500’den fazla ek yeni şirket kurulabilir
- Ortalama çalışan gelirinin yılda ek 524 dolar artması bekleniyor
- Sağlık hizmeti maliyetlerinin önümüzdeki 10 yılda 194 milyar dolara kadar azalacağı öngörülüyor
- İnovasyon tarafında, önümüzdeki 10 yılda her yıl ortalama 17.000~29.000 ek patent artışı olacağı tahmin ediliyor
noncompete’in çalışanlara ve piyasaya yüklediği yükler
- noncompete, çalışanların yeni bir işe geçmesini veya yeni bir iş kurmasını engelleyen bir sözleşme koşuludur
- Bu madde çalışanlara çeşitli zararlar ve maliyetler dayatabilir
- Ayrılmak istedikleri işte kalmaya devam etmek zorunda kalmaları
- Daha düşük ücretli bir alana geçmek zorunda kalabilmeleri
- Taşınmaya zorlanabilmeleri
- İşgücü piyasasından tamamen ayrılmak zorunda kalabilmeleri
- Yüksek maliyetli davalarla karşı karşıya kalabilmeleri
- Yaklaşık 30 milyon çalışanın, yani ABD’de yaklaşık her 5 kişiden 1’inin noncompete kapsamına girdiği tahmin ediliyor
- İşgücü piyasasında çalışanlarla işverenlerin verimli eşleşmesini engelleyebilir; ürün ve hizmet piyasalarında ise yeni işletme oluşumunu ve inovasyonu baskılayabilir
- noncompete’in piyasa yoğunlaşmasını artırdığına ve tüketici fiyatlarını yükselttiğine dair kanıtlar da var
Nihai kuralın uygulanma biçimi
- Kuralın yürürlük tarihinden sonra çoğu çalışanın mevcut noncompete hükümleri artık uygulanabilir olmayacak
- Üst düzey yöneticilerin mevcut noncompete hükümleri geçerliliğini sürdürebilecek
- Üst düzey yöneticiler, tüm çalışanların %0,75’inden azını oluşturuyor
- Nihai kurala göre üst düzey yönetici, yılda 151.164 dolardan fazla kazanan ve politika belirleme pozisyonunda bulunan çalışan olarak tanımlanıyor
- İşverenler, üst düzey yöneticiler dahil hiçbir çalışanla yeni bir noncompete imzalayamaz veya bunu uygulamaya çalışamaz
- Üst düzey yönetici olmayan çalışanlara, mevcut noncompete hükümlerini ileride uygulamayacaklarına dair bildirim sağlanmalı
- FTC, işverenlerin kullanabileceği model metni nihai kurala dahil etti
İşverenlerin kullanabileceği alternatifler
- İşverenler, noncompete olmadan da yatırımları ve hassas bilgileri koruyabilecek alternatifler kullanabilir
- Ticari sır hukuku ve NDA’ler, tescilli bilgileri ve diğer hassas bilgileri korumak için yerleşik araçlardır
- Araştırmacılar, noncompete’i olan çalışanların %95’inden fazlasının hâlihazırda NDA’e de sahip olduğunu tahmin ediyor
- Çalışanları bağlamak yerine ücretleri ve çalışma koşullarını iyileştirerek işgücü hizmetleri için rekabet edilebilir
Önerilen kuraldan nihai kurala
- FTC, Ocak 2023’te önerilen kuralı yayımladı ve 90 günlük kamuoyu görüşü alma süreci yürüttü
- Önerilen kural için 26.000’den fazla görüş sunuldu; bunların 25.000’den fazlası noncompete yasağını destekledi
- Nihai kuralda, üst düzey yöneticilerin mevcut noncompete hükümlerinin korunmasına izin veriliyor
- Önerilen kuralda yer alan mevcut noncompete hükümlerini hukuken değiştirme veya resmen geri çekme yükümlülüğü kaldırıldı
- Bu değişiklik, uyum sürecini basitleştirmeyi amaçlıyor
- FTC, işverenlerin çalışanlarla noncompete imzalamasını veya belirli bir noncompete’i uygulamasını FTC Act Section 5’in ihlali olan haksız rekabet yöntemi olarak değerlendiriyor
Oylama, yürürlük ve bildirim
- Nihai kuralın yayımlanmasını onaylayan oylama 3’e 2 sonuçla kabul edildi
- Commissioners Melissa Holyoak ve Andrew N. Ferguson karşı oy kullandı
- Rebecca Kelly Slaughter, Alvaro Bedoya, Melissa Holyoak ve Andrew N. Ferguson ayrı ayrı açıklamalar yayımladı
- Melissa Holyoak ve Andrew N. Ferguson ayrıca ayrı muhalefet açıklamaları yayımladı
- Chair Lina M. Khan, Commissioners Slaughter ve Bedoya’nın da katıldığı bir açıklama yayımladı
- Nihai kural, Federal Register’da yayımlandıktan 120 gün sonra yürürlüğe girecek
- Kural yürürlüğe girdikten sonra piyasa katılımcıları şüpheli ihlal bilgilerini FTC Bureau of Competition’a
noncompete@ftc.govadresinden bildirebilir
1 yorum
Hacker News yorumları
Kararın tam metni burada görülebilir: https://www.ftc.gov/system/files/ftc_gov/pdf/noncompete-rule...
Biraz düşününce şaşırtıcı değil ama FTC’nin inovasyonu verilen patent sayısıyla ölçmesi kısmı tuhaf geldi
“Nihai kuralın önümüzdeki 10 yıl boyunca yılda ortalama 17.000-29.000 ek patent artışı sağlaması bekleniyor” deniyor; oysa patent sayısındaki artışı daha çok inovasyonu bastıran bir gösterge gibi görmüştüm
İnovasyonu telif hakkı tescil sayısıyla ölçselerdi bu eleştiriye katılırdım
Sabit bir patent sistemi altında inovasyon arttıkça, onu bastırmak için daha fazla tekil patente ihtiyaç duyulur
Ancak patent sisteminin kendisi değişip patent almak kolaylaşırsa, bu kez bu durum inovasyonun azaldığı anlamına gelebilir
Bir göstergenin geçerli olması, fakat o göstergeyi değiştirmeye yönelik müdahalenin çıkarım yapılmak istenen şeyin ters yönünde işlemesi, bir gösterge için çok talihsiz bir özellik
Patent ücretleri ve karmaşıklığı artan oranlı tasarlamak daha iyi olur; özellikle çalışan donanım varsa ve patentler sadece trollere devredilmiyorsa bu daha da geçerli
Neredeyse tanımı gereği patentleri inovasyonun karşı tarafına daha yakın görüyorum
Garden leave anlaşmaları konusunda FTC tüm biçimleri tek tek değerlendirmiyor; ancak çalışanın hâlâ istihdam edildiği ve aynı yıllık toplam ücret ile yan hakları orantılı olarak almaya devam ettiği anlaşmaları, işten ayrılma sonrası bir kısıtlama olmadığı için rekabet yasağı maddesi saymıyor
Görevlerine ya da çalışma arkadaşlarına/iş yerine erişimi büyük ölçüde veya tamamen kısıtlansa bile istihdam devam ediyor kabul ediliyor
Ayrıca bonus ön koşulları gibi beklenen ücretin bir bölümünü alma şartlarını karşılayamadığı için şirket bonus vb. ödemese bile FTC bunu nihai kural kapsamında rekabet yasağı maddesi değil, garden leave olarak görebilir
https://www.ftc.gov/system/files/ftc_gov/pdf/noncompete-rule...
Benim yaşadığım garden leave’de yalnızca temel maaş korunmuş, bonus ve yan haklar kalkmıştı; bu yüzden toplam ücret ciddi biçimde düşmüştü
Bu çok önemli görünüyor
Eski bir teknoloji işimde rekabet yasağı maddesi yüzünden gerçekten elim kolum bağlanmıştı
Finans şirketlerini nasıl etkileyeceğini merak ediyorum. İşler arasında 1 yıl ara vermeye zorlanan insanlar tanıyorum; o süre boyunca tüm ücretlerini de almışlardı ve oldukça iyi bir şart gibi gelmişti
Çalışan hâlâ istihdam ediliyor ve aynı toplam yıllık ücret ile yan hakları orantılı olarak alıyorsa, bu işten ayrılma sonrası bir kısıtlama olmadığı için rekabet yasağı maddesi değil
Görevleri ya da iş yerine erişimi ciddi ölçüde azalsa bile istihdam devam ediyor sayılıyor; bonus şartlarını karşılamadığı için beklenen ücretin bir kısmını alamasa bile garden leave olarak değerlendirilebilir
Benzer şekilde, kıdem/işten ayrılma tazminatı anlaşması kişinin daha sonra nerede çalışacağını kısıtlamıyorsa § 910.1 kapsamında rekabet yasağı maddesi değildir
İşe alımcının bunu neden yazılı bıraktığını bilmiyorum ama neyse ki başka bir iş bulabildim
Bu rekabet yasağı değil, fakat şirketlerin emeği baskılamak için yasa dışı biçimde kartel kurmasının başka yolları da var
Temel maaşın kendisi fena değildi ama neredeyse açıkça çalışanın ayrılmasını zorlaştırmak için konmuş bir düzendi ve çalışanın sahip olduğu özel bilgilerle pek ilgisi yoktu
Rekabet yasağı kalkarsa, sadece oturmanın karşılığı olarak kişinin kabul edeceği kadar daha fazla ödeme yapmaları gerekebilir
Gerçekten harika. Varlık biriktirme açısından çalışmadığım her ay oldukça büyük bir gelirden vazgeçiyorum ama ailemin rahat yaşamasını ve tasarruf etmemizi sağlayan rahat bir altı haneli maaşı almaya devam ediyorum
En verimli çalışma çağındaki zamanımı, potansiyel olarak kaybettiğim net servetten çok daha değerli görüyorum
Seyahat edebildim, hobilerimi geliştirdim, kişisel projelere başlayıp bitirdim, eşime yardımcı oldum; pek çok şey yapabildim ve açıkçası bitmesini istemiyorum
Bu kural Federal Register’da yayımlandıktan 120 gün sonra yürürlüğe girecek ve o andan itibaren mevcut rekabet yasaklarının tamamı, üst düzey yöneticiler hariç, uygulanamaz hale gelecek
Üst düzey yöneticiler de yeni rekabet yasağı sözleşmesi yapamayacak
Sadece C-level mı, yoksa 10-K’da adı geçen yöneticiler mi?
Avukat arkadaşlarım, sözleşme hukukunun eyalet hukuku alanına girdiğini, bu yüzden FTC’nin bunu gerçekten yapma yetkisi olmadığını söylüyor
Beceriksizce aktarmış olabilirim ama sosyal medyada ya da haberlerde bu konudan neredeyse hiç bahsedilmediğini görünce şaşırdım
Arkadaşlarım mı yanılıyor, yoksa henüz yürürlüğe girmeyebilecek olsa bile doğru yönde atılmış bir adım olduğu için insanlar bunu kutluyor mu, merak ediyorum
Birleşme anlaşmaları da sözleşmedir ve FTC kötü birleşmeleri engellemek için kurulmuştur
Ancak FTC’nin bu adımı atıp atamayacağı henüz sınanmadı; bu da federal yetki meselesinden çok Chevron meselesine daha yakın
Wickard v. Filburn davasında Yüksek Mahkeme, kendi arazisinde kendi hayvanlarını beslemek için ürün yetiştiren çiftçinin de eyaletler arası ticarete katıldığına hükmetti; bu yüzden federal hükümet düzenlemesine tabi olabiliyordu
Federal hükümetin evde hangi bitkileri yetiştirebileceğinizi bile kontrol edebilmesinin büyük nedenlerinden biri bu
Ama FTC rekabet etmeme hükümlerini düzenlemeye ve sıradan çalışanları korumaya kalkınca şirket avukatları birden “federal hükümet bunu yapamaz” diye ortaya çıkıyor
Bu iki kelimenin arasında “veya” olduğunu bazen unutuyoruz
Bu, haksız uygulamaya bir örnek olabilir ve eyalet düzeyindeki “Little FTC Acts” kapsamında çoğunlukla pazarlık gücü dengesizliği içindeki yağmacı davranışları ele almak için kullanılır
Benzer eyalet yasalarıyla aynı sonuca ulaşılıp ulaşılmadığını hemen bilmiyorum ama FTC kuralı ilk bakışta yeterince ikna edici görünüyor
Federal düzeyde bundan sonra ne olursa olsun, eyaletlerdeki “Little FTC Acts” kapsamında çok hararetli bir dava alanı olacak
[1] https://www.law.cornell.edu/uscode/text/15/57a
[2] https://litigationcommentary.org/2021/06/15/a-fresh-look-at-...
U.S. Chamber of Commerce büyük olasılıkla dava açacak: https://www.uschamber.com/finance/antitrust/chamber-comments...
Bu, iş dünyası yanlılarının taktığı rekabet yanlısı maskeye yönelik alaycı bir ifadeydi
Aslında kapitalistlerin sendikası
Lina Khan’ın “insanların ekonomik özgürlüğünü elinden alırsanız, her türlü başka özgürlüğünü de elinden alırsınız” sözü, dünyadaki tüm hükümetlerin sloganı olmalı
Üst düzey yönetici, yıllık 151.164 doların üzerinde kazanan ve politika belirleyici pozisyonda bulunan çalışan olarak tanımlanıyor
Teknoloji sektöründe ya da FANG’de çoğu kişi 151.164 doların üzerinde kazanıyor olmalı; “politika belirleyici pozisyon”un nasıl tanımlandığını merak ediyorum
Cümleyi okuyunca bunun ikisinden biri değil, hem maaş eşiğinin hem de politika belirleyici pozisyonun birlikte gereken koşullar olduğu anlaşılıyor
Bu adım da iyi ama ekonomik açıdan sağlık sigortasını istihdamdan ayırmak çok daha büyük etki yaratabilir
Sonuç iyi de olsa kötü de olsa, hukukta en iyi seçeneğin “haksız” ticari uygulamaları yasaklamakla sınırlı olması hâlâ saçma geliyor
Tam olarak ne haksızdır? Görünce anlarsınız deniyor ama herkes aynı şekilde görmüyor
Özellikle Chevron ilkesi çökerse, Kongre’nin FTC’ye bu kadar büyük ve muğlak bir yetki devredip devredemeyeceğini de bilmiyorum
Bu, “major questions doctrine” meselesi gibi görünüyor; FTC bunu kullanarak fiilen Kongre yetkisini gasp edecek düzeyde uygulamaları düzenlerse daha da öyle
Örneğin FTC’nin kapalı ekosistemleri haksız uygulama ilan ettiğini ya da Apple gibi örneklerde azami işlem komisyonu belirlediğini düşünün; böyle adımların etkisi o kadar büyük olur ki bürokratik emir değil, yasama gerektirdiği söylenebilir
Daha iyi bir yol olmalı. Belki de Kongre’nin her yasama döneminde yakın zamanda ortaya çıkan “haksız” ticari uygulamaları yasaklayıp yasaklamayacağını incelemesi ve bu uygulamaları kullanan şirketler aşırı güç kazanmadan konuyu ele alması en iyisi olabilir
Taban hareketleri, oy verme ya da aptalca isyanlar; hiçbirinin milyarderler, Rusya, QAnon ve militan Evanjelik beyaz üstünlükçülüğe doğru eğilmiş köklü yolsuzluğu aşmakta yeterli olacağını sanmıyorum
ABD’de right to work savunuculuğu yapan siyasetçilerin, yalnızca çalışma hakkını kısıtlamayı amaçlayan yasal sözleşmelerin yasaklanmasını da doğal olarak destekleyeceğini varsayıyorum