- ABD Sınır Devriyesi (Border Patrol), ülke genelindeki sürücülerin hareket rotalarını izleyerek ‘şüpheli’ kalıplar gösteren kişileri tespit edip gözaltına alan gizli bir öngörüsel istihbarat programı yürütüyor
- Araç plaka tanıma kamerası ağı ve algoritmik analiz üzerinden araçların çıkış noktası, varış noktası ve güzergâhı takip ediliyor; ardından yerel polise bildirilerek durdurma ve aramaya uzanan bir yapı kuruluyor
- Gözetim ağı, sınırdan 100 mil içeriyle sınırlı kalmayıp Chicago, Detroit, Los Angeles gibi büyük metropol alanlara kadar genişledi; bazı ekipmanlar sınırdan 190 km’den daha uzak noktalarda da kullanılıyor
- DEA, yerel polis ve özel şirketlerle (Flock Safety, Vigilant Solutions vb.) veri paylaşımı ve federal hibeler (Stonegarden) yoluyla ekipman artırımı sayesinde yurt içi istihbarat kurumu düzeyinde bir gözetim sistemi oluştu
- Hukukçular ve sivil toplum örgütleri, bu tür geniş çaplı öngörüsel gözetimin anayasadaki makul olmayan arama yasağını (Dördüncü Değişiklik) ihlal edebileceğini belirterek gündelik dolaşım özgürlüğünün tehdit altında olduğu uyarısında bulunuyor
Sınır Devriyesi’nin öngörüsel gözetim programı
- Sınır Devriyesi, milyonlarca ABD’li sürücünün hareket verisini gizlice toplayarak ‘şüpheli’ seyahat kalıplarını tespit ediyor
- Plakaları tarayıp kaydeden kameralar ile öngörüsel algoritmaları birleştirerek çıkış noktası, varış noktası ve güzergâhı analiz ediyor
- Şüpheli araçlar yerel polise bildiriliyor ve ardından hız ihlali, sinyalsiz dönüş gibi küçük gerekçelerle durdurulup arama hedefi hâline geliyor
- Program yaklaşık 10 yıl önce yasadışı sınır faaliyetleri ile insan ve uyuşturucu kaçakçılığına karşı mücadele için başlatıldı ve son 5 yılda ülke geneline yayıldı
- Sınır Devriyesi, DEA, yerel polis ve özel veri şirketleriyle iş birliği yaparak ülke çapındaki plaka veri tabanlarını kullanıyor
- Teksas polisi bazı vakalarda yüz tanıma teknolojisi de talep etti
Gözetim ağının genişlemesi ve gizli yürütülmesi
- Gözetim kameraları yalnızca Teksas, Arizona ve Güney Kaliforniya sınırında değil, Michigan ve Illinois gibi kuzey bölgelerinde de yaygınlaştı
- Phoenix yakınlarında da (sınırdan 120 milden fazla uzakta) kurulum yapıldığı doğrulandı
- Ekipmanlar trafik konisi, varil gibi güvenlik ekipmanları kılığına sokularak yerleştiriliyor
- Sınır Devriyesi, mahkeme belgeleri veya polis raporlarında programdan söz edilmesinden kaçınıyor; hatta ayrıntıların açığa çıkmasını önlemek için davayı geri çektiği örnekler de bulunuyor
Gerçek vakalar: sürücülerin durdurulması ve aranması
- Lorenzo Gutierrez Lugo, Teksas’ın Kingsville kentinde polis tarafından durduruldu; bu, Sınır Devriyesi’nin talebi üzerine yapıldı
- Araç aramasında yasa dışı bir unsur bulunmadı, ancak üzerinde nakit taşıdığı gerekçesiyle kara para aklama şüphesiyle gözaltına alındı; dosya daha sonra suçlama olmadan kapandı
- Alec Schott, Houston’dan sınır yakınlarına yaptığı bir gecelik iş seyahatinin ardından eve dönerken durduruldu ve bir saatten uzun süre arandı, ancak hiçbir şey bulunmadı
- Soruşturma kayıtlarına göre federal ajanlar ile yerel şerif birimleri, araç hareket bilgilerini bir WhatsApp grup sohbeti üzerinden paylaştı
- Sohbette sürücünün kimlik bilgileri, sosyal medya hesapları ve aracın kiralık olup olmadığı gibi hassas veriler yer aldı
‘Yaşam kalıpları’ analizi ve özel veriyle entegrasyon
- CBP, 2017’de yurt içi plaka tanıma programı için resmî onay aldı, ancak uygulama fiilen sürekli bir gözetim sistemine dönüştü
- CMPRS (Conveyance Monitoring and Predictive Recognition System), plaka görüntülerini toplayarak ‘yasadışı faaliyet işareti’ sayılan hareket kalıplarını tespit ediyor
- Yakın dönemde buna ilişkin çok sayıda geliştirici iş ilanı görüldü
- Sınır Devriyesi, DEA ve özel şirketlerin (Flock Safety, Vigilant Solutions, Rekor) verilerine erişiyor
- Flock verileri bir dönem 22 eyalet ve 1.600 okuyucu cihazla bağlantılıydı
- Bazı eyaletler (Kaliforniya, Illinois) federal göç makamlarıyla veri paylaşımını yasaklamış olsa da, yerel polis CBP talebiyle sorgulama yaptı
CBP’nin istihbaratlaşması ve yerel polisle iş birliği
- 11 Eylül sonrasında CBP, yurt içi istihbarat kurumu düzeyinde gözetim yetkileri elde etti
- Limanlar, havaalanları ve istihbarat merkezlerindeki verilere erişim kapsamı genişledi
- Operation Stonegarden hibeleriyle yerel polise plaka okuyucu, drone gibi gözetim ekipmanları sağlanıyor ve fazla mesai ücretleri desteklenerek Sınır Devriyesi görevlerinde kullanılmaları teşvik ediliyor
- Trump yönetimi döneminde önümüzdeki 4 yıl için 450 milyon dolar tahsis edildi
- Bazı county yönetimleri, Stonegarden ekipmanını doğrudan CBP sistemine bağlayarak federal gözetim ağını büyüttü
- Eski ve mevcut yetkililerin ifadelerine göre programın somut başarısı belirsiz ve birçok durdurma herhangi bir suçlama olmadan sonuçlanıyor
Anayasal tartışma ve yurttaş kaygıları
- CBP, “katı hukuki ve politik çerçeveler” içinde çalıştığını savunuyor ve ulusal güvenlik amacını vurguluyor
- Ancak hukukçular, geniş ölçekli öngörüsel gözetimin Dördüncü Değişiklik’teki ‘makul olmayan arama yasağı’ hükmüyle çelişebileceğini söylüyor
- Sivil toplum örgütleri, “kitlesel veri toplamanın toplum güvenliğini garanti etmediğini” belirterek gündelik hareket özgürlüğünün ihlal edildiği uyarısında bulunuyor
- Mağdurlar, “binlerce masum yurttaşın teknoloji temelli kolluk uygulamalarına takıldığını” ifade ediyor
Sonuç
- AP’nin araştırmasına göre Sınır Devriyesi’nin plaka temelli öngörüsel gözetim sistemi, sınır hattını aşarak ABD içindeki gündelik karayolu ağının geneline yerleşmiş bir gözetim altyapısına dönüştü
- Bu, otomobil merkezli geniş ölçekli bir gözetim sistemi olarak, CBP’nin yurt içi istihbarat kurumu benzeri bir yapıya dönüşümünü gösteriyor
- Anayasal tartışmalar ve yurttaş haklarının ihlali endişeleri büyürken, şeffaflık ve hesap verebilirlik ihtiyacı başlıca gündem maddesi hâline geliyor
Henüz yorum yok.