- Trump’ın yeni gümrük vergisi açıklamasının hemen ardından ABD’nin başlıca endeksleri pandemiden bu yana en büyük günlük düşüşünü yaşadı ve küresel ticaret savaşı endişesi finans piyasalarının geneline yayıldı
- ABD, 5 Nisan’dan itibaren dünya genelinden tüm ithalata en az %10 gümrük vergisi uygulayacak; Çin, Vietnam, Tayland, Bangladeş, Hindistan ve Lesotho gibi ülkelere ise daha yüksek ülke bazlı oranlar getirecek
- Beyaz Saray’ın gümrük vergisi formülü, mevcut vergi oranlarını karşılaştırmak yerine ABD’nin mal ticareti açığını ithalat tutarına bölüp ardından yarıya indirme yöntemine dayanıyor; bu da “karşılıklı gümrük vergisi” ifadesinden farklı bir tablo ortaya koyuyor
- Kanada, ABD menşeli bazı araçlara %25 misilleme vergisi uygulayacağını duyurdu; Birleşik Krallık ise vergi kapsamına alınabilecek aday ürün listesini yayımladı, AB, Çin, Brezilya ve Avustralya da karşı adım ya da endişelerini dile getirdi
- WTO, küresel ticaret görünümünü %3 büyümeden %1 daralmaya çekti; ABD içinde fiyat artışı, tedarik zinciri maliyetlerindeki yükseliş ve üretimi ülkeye geri taşımanın gerektirdiği zaman ile yatırım ise somut yük olarak öne çıkıyor
ABD borsalarının aldığı darbe
- ABD finans piyasaları, 2020 pandemisinden bu yana en büyük günlük kaybı yaşadı
- Dow Jones %3,9 düştü
- Nasdaq neredeyse %6 çöktü
- S&P 500 %5 gerileyerek Mart 2020’den bu yana en sert düşüşünü gördü
- Beklenenden büyük gümrük vergisi ölçeğinin açıklanmasıyla yatırımcılar aynı anda hem küresel ticaret savaşı hem de ABD’de resesyon ihtimalinden endişe etmeye başladı
- Çok uluslu şirketlerin hisseleri de sert şekilde dalgalandı
- Nike %13 düştü
- Apple %10 düştü
- Nvidia %7 düştü
- Tesla %5 düştü
- Trump, piyasa tepkisine ilişkin olarak “piyasalar patlama yapacak” ve “hem hisseler hem de ülke patlama yapacak” dedi
- Beyaz Saray, Wall Street’e “Başkan Trump’a güvenin” mesajını verdi
Vergi oranları ve hesaplama yöntemi
- Trump, 5 Nisan’dan itibaren dünya genelinden gelen tüm ithalata en az %10 gümrük vergisi getiriyor
- Bazı ülkelere daha yüksek oranlar uygulanacak
- Çin: mevcut metne göre %54
- Vietnam: %46
- Tayland: %36
- Bangladeş: %37
- Hindistan: 9 Nisan’dan itibaren en fazla %27
- Tayvan: %32
- Lesotho: %50
- Trump’ın gümrük vergisi tablosunda iki sütun vardı ve çoğu ülke için ilk sütundaki değer ikinci sütunun yaklaşık iki katıydı
- İlk sütun, ilgili ülkenin ABD’ye uyguladığı belirtilen vergiyi gösteriyordu
- İkinci sütun ise ABD’nin o ülkeye uygulamak istediği vergiyi gösteriyordu
- Beyaz Saray’ın resmi formülü, mevcut vergiler ile düzenleme, lisans gibi ticaret engellerini doğrudan toplama yöntemine dayanmıyordu
- Gerçek hesaplama, ABD’nin ilgili ülkeye karşı verdiği mal ticareti açığını o ülkeden ABD’nin ithal ettiği toplam mal tutarına bölme yöntemine dayanıyor
- Çin örneğinde ABD’nin mal ticareti açığı 295 milyar dolardı
- ABD’nin Çin’den ithal ettiği toplam mal tutarı 440 milyar dolardı
- Bu iki rakamın oranı %67 oldu
- Bunun ikiye bölünmesiyle ABD’nin Çin’e uygulamak istediği vergi %34’e ulaşıyor
Ülke hükümetlerinin tepkileri
- Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’den ithal edilen bazı araçlara %25 gümrük vergisi ile karşılık vereceklerini açıkladı
- ABD ile yakın ilişkinin “artık sona erdiğini” söyledi
- Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, ABD’ye aynı yöntemle vergi uygulamayacaklarını açıkladı
- Meksika, Beyaz Saray’ın yeni vergi açıklamasında büyük ölçüde kapsam dışında bırakıldı
- Birleşik Krallık, gelecekte misilleme vergisine konu olabilecek ABD ürünlerinden oluşan 417 sayfalık bir liste yayımladı
- Başbakan Keir Starmer, hükümetin “sakin bir yaklaşım” izlediğini ve “ulusal çıkar doğrultusunda hareket ettiğini” söyledi
- AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, vergilerin sonuçlarının dünya genelinde milyonlarca insan için “ciddi olacağını” söyledi
- Polonya Dışişleri Bakanı Radek Sikorski, AB’nin tepkisinin “dikkatli, profesyonel ve akıllı” olacağını söyledi
- Polonya Başbakanı Donald Tusk, vergilerin Polonya’ya 2,6 milyar doların üzerinde zarar verebileceğini söyledi
- Çin hükümeti “kararlı karşı önlemler” sözü verdi; Çin pazarına satış yapmak isteyen ABD şirketleri de bundan zarar görebilir
- Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, vergilerin “bir dostun yapacağı şey olmadığını” ve “haksız” olduğunu söyledi
- Güney Afrika Cumhurbaşkanlığı Ofisi, bu vergilerin Washington ile yeni ve karşılıklı fayda sağlayan bir ikili ticaret anlaşması müzakere etme aciliyetini doğruladığını açıkladı
- Reuters’ın aktardığına göre Brezilya Dışişleri Bakanlığı, ikili ticarette karşılıklılığı güvence altına almak için atılabilecek tüm olası adımları değerlendiriyor
- İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Trump’ın kapsamlı gümrük vergisi kararının “yanlış” olduğunu ancak “felaket olmadığını” söyledi
- Vergiye vergiyle karşılık vermenin en iyi yol olduğuna emin olmadığını ifade etti
Şirketler ve çalışanlara yansıyan etkiler
- Sicilya’daki Campobello di Mazara’da aile zeytinyağı işletmesini yöneten Rocco Mangiaracina yılda yaklaşık 20 bin şişe üretiyor
- Bu yıl ilk kez ABD’ye ihracata başladı ve bir hafta önce ilk 900 şişeyi ABD pazarına gönderdi
- Ek ihracat planlıyordu ancak bekleyip durumu izlemesi tavsiye edildi
- ABD’li ithalatçı, daha yüksek maliyetler ve nihai tüketici fiyatlarında artış ihtimali nedeniyle ek sipariş, hacim artışı ve ürün gamı genişletme konusunda tereddüt ediyor
- Kanada’nın Windsor kentindeki Stellantis fabrikasında geçici durdurma haberi yerel işçilerin kaygısını artırdı
- Stellantis fabrikası Windsor’un en büyük işvereni
- Otomobil montaj işçisi Derek Gungle, kapanmayı beklediklerini ama bunun “korkutucu” olduğunu söyledi
- Kapanmanın kalıcı hale gelmesi ya da işten çıkarılması durumunda ne yapacağını bilmediğini söyledi
- Windsor’daki Ford fabrikası çalışanları da fabrikanın kapanma ihtimalinden endişe ediyor
- Christina, Ford’da 25 yıldır çalışıyor ve dört çocuğu var
- Kathryn’in ailesi beş kuşaktır Ford ile bağlantılı ve oğullarının işleriyle kendi emekliliğinin etkilenmesinden kaygı duyuyor
- Kathryn, büyük bir şey olursa emekli maaşının %40’ının yok olabileceğini söyledi
- Kanada’daki bazı tüketiciler ABD ürünlerinden kaçınıyor
- Toronto’dan Benedykta Mazur, Trump Kanada ile ticaret savaşını başlattıktan sonra mümkün olduğunca Kanada ürünü almaya çalıştığını söyledi
- Meksika veya Şili ürünlerini alabileceğini ama ABD’de yetiştirilen ya da üretilen ürünleri almayacağını söyledi
WTO ve küresel ticaret görünümü
- WTO, Trump’ın küresel gümrük vergileri nedeniyle dünya ticareti görünümünü %3 büyümeden %1 daralmaya indirdi
- WTO Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, vergilerin küresel ticaret ve ekonomik büyüme görünümü üzerinde kayda değer etkisi olacağını düşünüyor
- Hâlihazırda başlamış misilleme önlemleri ve bunların yayılma ihtimali de WTO’nun endişelerini artırıyor
- Trump’ın bazı gümrük vergileri hâlihazırda WTO’da itirazlara konu olmuş durumda
- WTO, 30 yıl önce ticaret kurallarını oluşturup uygulamaya başlamasından bu yana küresel ticaret sistemi açısından en büyük sınamayla karşı karşıya
- Üye ülkelere, özellikle de ABD ile yaşanan anlaşmazlıkların çözümüne yardımcı olacak bir yol bulunamazsa WTO’nun marjinalleşme riski var
- ABD, Trump yönetimi altında WTO ile kısmen angaje olsa da tam angajman içinde değil
- ABD, WTO sisteminin kendisine adil davranmadığını ve Çin’in küresel ticarette avantajlı muamele gördüğünü düşünüyor
- ABD, WTO kararlarının yetki sınırlarını aşıp kendi aleyhine işlediği görüşünde
- Trump’ın ilk döneminde çelik ve alüminyum vergileri WTO kurallarına aykırı bulunmuştu ancak Biden yönetimi de bunu ulusal güvenlik maddesine dayanarak görmezden geldi
- Bu kez de aynı ulusal güvenlik mantığı kullanıldığı için benzer bir yaklaşım bekleniyor
- Trump yönetimi kısa süre önce WTO’ya yönelik yaklaşık 25 milyon dolarlık desteği askıya alarak kurumun faaliyetlerini sınırladı
- Trump’ın Cenevre merkezli WTO’ya yeni ABD büyükelçisi olarak aday gösterdiği Joseph Barloon, Kongre onayını bekliyor
ABD içinde fiyat artışı ve üretimi geri taşımanın sınırları
- Yeni ithalat vergilerinin en doğrudan etkisi ABD halkı için fiyat artışı olarak ortaya çıkıyor
- Vergileri önce, 300’den fazla sınır geçiş noktası, liman ve havalimanı üzerinden yurt dışı mallarını ülkeye getiren şirketler ödüyor
- Ek maliyet tedarik zinciri kârlarını baskılıyor ve bunun en az bir kısmı ABD’li tüketicilere yansıtılıyor
- ABD’de tüketici talebi yavaşlarsa, ABD’ye mal tedarik eden diğer ülkelerdeki şirketler başka alıcı bulamazsa istihdam azalabilir
- Trump, ABD’de fabrika kuran veya ürün üretenlerin vergi ödemeyeceğini söyledi
- Bir “geçiş dönemi” olacağını ve şirketlerin başka yerlere vergi ödemek yerine ABD’de yatırım yapmaya başlayacağını söyledi
- Beş büyük otomobil üreticisinden ikisiyle görüştüğünü ve bunların Meksika ile Kanada’daki parça üretimini ABD’ye taşımaya başladığını söyledi
- Her şeyin ABD’de üretilmesi mümkün değil; mümkün olsa bile bunun için zaman ve ciddi şirket yatırımı gerekiyor
- ABD’de üretilen malların fiyat açısından rekabetçi olup olmayacağı ise henüz belirsiz
Hindistan ve Lesotho örnekleri
- Hindistan ürünleri 9 Nisan’dan itibaren en fazla %27 gümrük vergisine tabi olacak
- Beyaz Saray verilerine göre daha önce ABD’nin Hindistan ürünlerine uyguladığı ortalama vergi %3,3, Hindistan’ın ortalama vergisi ise %17 idi
- Delhi merkezli düşünce kuruluşu GTRI, Çin, Vietnam, Tayland ve Bangladeş’e daha yüksek vergiler uygulanmasının Hindistan’a tekstil, elektronik ve makine alanlarında fırsat yaratabileceğini düşünüyor
- Çin ve Bangladeş ihracatına getirilen yüksek vergiler, Hintli üreticilere ABD pazarında büyüme alanı açabilir
- Tayvan’a %32 vergi uygulanması, yarı iletken tedarik zincirindeki kaymanın Hindistan’a fayda sağlamasına yol açabilir; ancak bunun için uygun altyapının kurulması gerekiyor
- Lesotho, ABD’nin ithalata uyguladığı en yüksek oran olan %50 vergiye tabi tutuldu ve durumu anlatmak için ABD’ye bir hükümet heyeti göndermeyi planlıyor
- Lesotho Ticaret Bakanı Mokhethi Shelile, fabrika kapanışları ve iş kayıpları konusunda uyardı
- Lesotho, ABD’ye tekstil ve elmas satıyor
- Nüfusu 2,3 milyon olan Lesotho’da binlerce kişi ABD pazarı için kıyafet üretiminde çalışıyor
Henüz yorum yok.