Internet Archive, Hachette telif hakkı davasının temyizinde kaybetti
(storage.courtlistener.com)- ABD 2. Temyiz Mahkemesi, Internet Archive’ın telif hakkıyla korunan kitapları tarayıp ücretsiz ödünç verdiği Free Digital Library modelini adil kullanım saymadı ve yayınevleri lehine verilen kararı onadı
- Uyuşmazlığın odağında, kâr amacı gütmeyen bir kuruluşun kitapların tamamını dijital kopyaya dönüştürüp çevrimiçi dağıtırken, sahip olduğu basılı kitap sayısı ile dijital ödünç verme sayısını 1:1 oranıyla sınırlamasının kabul edilip edilemeyeceği yer aldı
- Hachette Book Group, HarperCollins, John Wiley & Sons ve Penguin Random House, 2020’de Internet Archive’a karşı 127 kitap bakımından telif hakkı ihlali iddiasıyla tazminat, tespit kararı ve ihtiyati tedbir talep etti
- Yayınevleri, Amazon Kindle Store ve OverDrive gibi kanallar üzerinden e-kitap satışı ve kütüphane lisanslaması yürütüyordu; kütüphanelerde e-kitap ödünç verme ise 2010 ile 2020 arasında büyük ölçüde arttı
- Karar, kâr amacı gütmeyen amaç veya 1:1 ödünç verme sınırının tek başına, telif koruması altındaki kitapların tamamının izinsiz taranıp çevrimiçi dağıtılmasını Section 107 adil kullanım kapsamında haklı çıkarmaya yetmediğini ortaya koydu
Temyiz değerlendirmesi ve temel uyuşmazlık noktası
- ABD 2. Temyiz Mahkemesi, New York Güney Bölgesi Federal Bölge Mahkemesi’nin özet kararını onadı
- Bölge mahkemesi, Internet Archive’ın özet karar talebini reddetmiş ve yayınevlerinin özet karar talebini kabul etmişti
- Temyiz mahkemesi de Copyright Act hükümleri ile ABD Yüksek Mahkemesi ve 2. Temyiz Mahkemesi içtihatlarını uygulayarak aynı sonuca ulaştı
- Davanın merkezinde, kâr amacı gütmeyen bir kuruluşun telif hakkıyla korunan kitapları bütünüyle tarayıp ücretsiz çevrimiçi dağıtırken, sahip olunan basılı kitap sayısı ile dijital ödünç verme sayısını 1:1 tutmasının adil kullanım sayılıp sayılamayacağı vardı
- Mahkeme bunu adil kullanım olarak görmedi ve ilk derece kararını kesinleştirdi
Free Digital Library’nin ödünç verme modeli
- Internet Archive, basılı kitapları dijital kopyalara dönüştürüp internet sitesine yükleyerek kullanıcıların kitabın tamamına ücretsiz erişebilmesini sağlayan Free Digital Library hizmetini yürütüyor
- 2020’deki belirli bir dönem dışında dijital kitaplar için owned-to-loaned 1:1 oranını korudu
- Başlangıçta Internet Archive, fiilen sahip olduğu basılı kitap sayısı kadar eşzamanlı dijital ödünç vermeye izin veriyordu
- Daha sonra Open Libraries Project aracılığıyla diğer kütüphanelerin koleksiyonlarını da hesaba katmaya başladı
- İşbirliği yapan kütüphanelerin sahip olduğu fiziksel kopya sayısı da belirli bir anda sunulabilecek dijital kopya sayısının hesaplanmasına dahil edildi
Yayınevlerinin talepleri ve adil kullanım savunması
- Hachette Book Group, HarperCollins Publishers, John Wiley & Sons ve Penguin Random House, yazarlardan eserleri ciltli, karton kapaklı ve e-kitap dahil çeşitli formatlarda yayımlamak için münhasır haklar aldı
- Dört yayınevi 2020’de Internet Archive’a karşı dava açtı
- Free Digital Library’nin 127 kitap üzerindeki telif hakkını ihlal ettiğini ileri sürdü
- Tazminat, tespit kararı ve ihtiyati tedbir talep etti
- Internet Archive, savunmasını Copyright Act Section 107 kapsamındaki adil kullanım üzerine kurdu; ancak ne bölge mahkemesi ne de temyiz mahkemesi bunu kabul etti
Yayınevlerinin e-kitap pazarı ve kütüphane lisansları
- Yayınevleri, dijital çağa uygun yeni formatlar ve pazarlar, özellikle de e-kitap pazarı geliştirmek için milyonlarca dolar yatırım yaptı
- E-kitap dağıtımı başlıca iki kanaldan yapılıyor
- Amazon Kindle Store gibi dijital perakende platformları üzerinden doğrudan tüketiciye satış
- OverDrive gibi ticari dağıtıcılar aracılığıyla kütüphanelere e-kitap lisanslama
- Kütüphane e-kitap lisanslamasında one-copy, one-user modeli kullanılıyor
- Her e-kitap aynı anda yalnızca bir kullanıcıya ödünç verilebiliyor
- Kullanıcılar e-kitaplara OverDrive’ın Libby uygulaması gibi çevrimiçi platformlar üzerinden erişiyor
- Yayınevleri, kütüphanelerin e-kitapları yalnızca o kütüphanenin doğrulanmış üyelerine ödünç vermesini şart koşuyor
- Doğrulanmış üyelerin, kütüphanenin hizmet verdiği coğrafi bölgede ikamet etmesi gerekiyor
- OverDrive üzerinden kütüphane kullanıcılarının e-kitap ödünç alma hacmi 2010 ile 2020 arasında büyük ölçüde arttı
- Kamu kütüphanelerinin %93’ünden fazlası e-kitap ödünç verme sistemine katılıyor ve bazı yayınevlerinde kütüphane e-kitap lisansları toplam e-kitap gelirinin önemli bir bölümünü oluşturuyor
E-kitap lisans koşulları ve Internet Archive’ın konumu
- Basılı kitaplar, kütüphane tarafından bir kez edinildikten sonra fiziksel olarak kullanılamaz hale gelene kadar istenen süre ve sayıda ödünç verilebiliyor
- E-kitap lisanslarının koşulları yayınevine göre değişiyor
- Hachette, 2 yıllık lisans sunuyor
- Penguin, 2 yıllık lisans ve kullanıma dayalı lisans sunuyor
- HarperCollins, 26 ödünç verme lisansı ve kullanıma dayalı lisans sunuyor
- Wiley, kalıcı lisans ile belirli gün sayısı veya kullanım sayısına dayalı lisanslar sunuyor
- Hachette, Penguin ve HarperCollins, akademik kütüphanelere hâlâ kalıcı lisans sağlasa da kamu kütüphaneleri için kalıcı lisans vermeyi sırasıyla 2019, 2018 ve 2011 yıllarında durdurdu
- Bazı yayınevleri e-kitap lisans fiyatlarını basılı kitaplarla aynı belirlerken, bazıları basılı kitabın tavsiye edilen perakende fiyatının veya tüketiciye yönelik e-kitabın üzerinde fiyatlandırıyor
- Kütüphaneler e-kitap lisanslarını düzenli olarak yeniden müzakere etmek zorunda kalıyor ve bazen aynı kitabın basılı kopyasına göre daha yüksek fiyatlar ve daha kısa sürelerle karşılaşıyor
- Internet Archive, “tüm bilgiye evrensel erişim” misyonunu benimseyen kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak kütüphaneler, müzeler, üniversiteler ve kamu ile birlikte metin, ses, video, yazılım ve kültürel materyallere ücretsiz çevrimiçi erişim sağlıyor
- Internet Archive’ın uzun soluklu projelerinden biri, kaybolma riski taşıyan herkese açık web sayfalarını koruyan Wayback Machine; bu temyizin konusu ise 2011’de başlatılan Free Digital Library
Henüz yorum yok.