Dans eğitimi, yaşlılarda nöral plastisiteyi tetiklemede tekrarlı egzersizden daha üstün etki gösteriyor (2018)
(journals.plos.org)- 63–80 yaş arası sağlıklı yaşlılarda 6 aylık bir müdahalede, sürekli yeni koreografiler öğrenmeyi içeren dans eğitimi, yoğunluğu eşleştirilmiş tekrarlı fitness çalışmalarına kıyasla daha geniş beyin hacmi artışıyla ilişkilendirildi
- Her iki grup da haftada 2 kez 90'ar dakika benzer kardiyovasküler yük altında çalıştı; ancak dansta sürekli hareket, ritim ve mekânsal sıra öğrenimi gerekirken spor grubu bisiklet, kas dayanıklılığı ve esneklik odaklı tekrarlı egzersizler yaptı
- Dans grubunda singulat korteks, insula, korpus kallozum ve duyu-motor korteks gibi daha fazla bölgede gri ve beyaz madde hacmi artışı görüldü; spor grubunda ise daha büyük artışlar başlıca serebellum ve görmeyle ilişkili alanlarda gözlendi
- Her iki grupta da aerobik kapasite, bazı dikkat işlevleri ve görsel-mekânsal bellek iyileşti; ancak bilişsel performansta gruplar arası fark anlamlı değildi ve plazma BDNF artışı yalnızca dans grubunda gözlendi
- Yorum yapılırken küçük örneklem, MRI analizindeki düzeltilmemiş istatistikler, sağlıklı ve motivasyonu yüksek yaşlı örneklemi ile VBM'nin bazı yapısal değerlendirme sınırlamaları birlikte dikkate alınmalı
Araştırma sorusu ve tasarım
- Yaşlanma, özellikle prefrontal ve temporal loblarda beyin hacminde azalmayla ilişkilidir ve hem gri maddeyi hem de beyaz maddeyi etkiler
- Yetişkin yaşlıların beyni de nöral plastisite gösterebilir; bu nedenle egzersiz veya öğrenme gibi müdahaleler yaşlanmaya bağlı beyin değişimlerine karşı koyma potansiyeline sahip olabilir
- Hayvan çalışmalarında, fiziksel aktivite ile duyusal zenginleştirme birleştirildiğinde yetişkin nöral plastisitesi üzerinde en büyük ve kalıcı etkinin ortaya çıktığı görülmüştür
- Dans, fiziksel aktivitenin duyusal, motor ve bilişsel taleplerle birleştiği bir form olduğundan, insanlarda bu birleşik müdahaleye yakın bir eğitim olarak görülebilir
- Araştırmacılar, sağlıklı yaşlılar için zorlayıcı bir dans programı tasarladı ve bunu kardiyovasküler yoğunluğu eşleştirilmiş geleneksel fitness eğitimiyle karşılaştırdı
Katılımcılar ve müdahale koşulları
- Yerel reklamlara yanıt veren 62 kişi tarandı ve sonunda 63–80 yaş arası 52 yaşlı, dans grubu ve spor grubuna rastgele atandı
- Eğitim sırasında ayrılanlar ve %70 katılım ölçütünün altında kalanlar çıkarıldıktan sonra, nihai analizde 38 kişinin tam verisi kullanıldı
- Dans grubu: 20 kişi
- Spor grubu: 18 kişi
- Her iki grubun koşulları yoğunluk, sıklık ve süre açısından neredeyse aynı şekilde düzenlendi
- Haftada 2 kez
- Seans başına 90 dakika
- Toplam 6 ay
- Her iki grup da grup programı olarak yürütüldü ve spor grubuna da müzik eşliği sağlandı
- Her antrenman seansında ısınmadan sonra, ana egzersiz sırasında ve soğuma sonrasında kalp atım hızı ölçülerek yük kontrol edildi
Dans eğitimi ile tekrarlı spor eğitimi arasındaki fark
- Dans eğitimi, yeni hareket kalıpları ve koreografilerin sürekli öğrenilmesi için tasarlandı
- Katılımcıların farklı ritimleri ve adım sıralarını mekân içinde hatırlayıp uygulaması gerekiyordu
- Koreografiyi doğrulukla ve zaman baskısı altında takip etmeleri gerekiyordu
- Program, 3'er aylık iki bloktan oluşuyordu ve her blokta line dance, jazz dance, rock ’n’ roll, Latin-American dance, square dance yer alıyordu
- İkinci blokta daha karmaşık hareketler ve daha hızlı müzik temposuyla koordinasyon talebi ve zaman baskısı artırıldı
- Spor eğitimi, sağlık sporu yönergelerine uygun tekrarlı egzersizlerden oluşuyordu
- Her seans dayanıklılık, kas dayanıklılığı ve esneklik olmak üzere 3 birimden oluşuyordu
- Dayanıklılık antrenmanı, kişiye özel hedef nabza göre ayarlanmış bisiklet ergometresinde yapıldı
- Kas dayanıklılığı antrenmanında barbell, lastik bant, Redondo ball, jimnastik çubuğu ve fitness topu kullanıldı
- Koordinasyon talebini düşük tutmak için kol ve bacakları birleştiren hareketlerden kaçınıldı
Ölçüm yöntemleri
- Yapısal MRI, 3 Tesla Siemens MAGNETOM Verio tarayıcıda T1 ağırlıklı MPRAGE sekansıyla çekildi
- MRI analizinde, boylamsal çalışmalarda eşli grup karşılaştırmaları için tasarlanmış voxel-based morphometry (VBM) yöntemi kullanıldı
- SPM 12 içinde uygulanan bu yöntem, zaman noktaları arasında asimetrik işlemden doğabilecek yanlılığı azaltacak şekilde tasarlanmıştır
- Gri madde ve beyaz madde hacim değişimleri dans ve spor grupları arasında doğrudan karşılaştırıldı
- BDNF hem serumda hem plazmada ölçüldü ve kan örnekleri sabah aç karnına alındı
- Bilişsel değerlendirme; dikkat, işlemleme hızı, sözel akıcılık, kısa süreli/çalışma belleği, sözel epizodik bellek ve görsel-mekânsal belleği içerdi
- Fiziksel uygunluk, bisiklet ergometresi tabanlı PWC130 testi ile değerlendirildi
Beyin yapısındaki değişimler
- Müdahale öncesinde gri madde ve beyaz madde hacmi açısından iki grup arasında anlamlı fark yoktu
- Dans grubu, spor grubuna göre çeşitli frontal ve temporal kortikal alanlarda daha büyük gri madde hacmi artışı gösterdi
- anterior cingulate cortex
- medial cingulate cortex
- left supplementary motor area
- left precentral gyrus
- left medial frontal gyrus
- left insula
- left superior temporal gyrus
- left postcentral gyrus
- Spor grubu, dans grubuna göre oksipital ve serebellar ilişkili alanlarda daha büyük gri madde hacmi artışı gösterdi
- primary visual cortex
- left lingual gyrus
- right fusiform gyrus
- right temporal pole
- right lobe of cerebellum
- Beyaz maddede dans grubu, korpus kallozumun truncus ve splenium bölümlerinde, bilateral frontal beyaz maddede ve sağ parietal beyaz maddede daha büyük hacim artışı gösterdi
- Spor grubu ise sağ temporal beyaz maddede ve sağ oksipital beyaz maddede dans grubundan daha büyük artış gösterdi
BDNF, biliş ve fiziksel uygunluk sonuçları
- Serum BDNF'de müdahale etkisi gözlenmedi; ancak plazma BDNF dans eğitimi sonrasında arttı
- time x group etkileşimi: F(1,35) = 4.3, p = 0.046, η² = .115
- Kişi içi değişim miktarlarının karşılaştırılmasında da dans grubundaki plazma BDNF artışı spor grubundan daha büyüktü
- Mann-Whitney U-test sonucu p < 0.018
- Bilişsel sonuçlarda her iki grupta da bazı göstergeler iyileşti, ancak gruplar arası fark anlamlı değildi
- İşitsel ipucu içeren alertness ölçümünde zaman etkisi görüldü
- Görsel-mekânsal bellekte anlık hatırlama ve gecikmeli hatırlama her iki eğitimden sonra iyileşti
- Diğer bilişsel işlevlerde her iki grupta da değişim görülmedi
- Fiziksel uygunluk sonuçlarında her iki grupta da 6 ay sonunda aerobik kapasite arttı
- PWC130 testinde anlamlı zaman etkisi görüldü
- Gruplar arasında fark görülmedi
Yorum ve sınırlamalar
- Her iki grupta fiziksel uygunluk artışı benzer olduğu için, beyin hacmindeki farkların yalnızca genel fiziksel uygunluktaki artışla açıklanması zordur; farklar daha çok her müdahalenin özgül bileşenleriyle ilişkilidir
- Dans eğitiminde artış görülen frontal, singulat ve insular alanlar çalışma belleği, yürütücü işlevler, bilişsel kontrol ve dikkat düzenlemesiyle ilişkilidir
- Duyu-motor alanlardaki değişimler; karmaşık hareket kalıpları, farklı vücut bölümlerinin eşzamanlı kullanımı, denge geçişleri, dönüşler ve müzik temposundaki değişimlerle bağlantılıdır
- Spor eğitiminde serebellum ve görmeyle ilişkili alanlardaki değişimlerin belirgin olması, hareketlerin tekrarlı ve otomatikleşen doğasıyla ilişkilidir
- Yorumda açık sınırlamalar vardır
- MRI sonuçları, küçük örneklem nedeniyle FDR gibi geleneksel düzeltmelerden geçemediği için p < 0.001 düzeltilmemiş eşiği kullanıldı
- Katılımcılar sağlıklı ve motivasyonu yüksek yaşlılardan seçildiği için, sonuçların tüm yaşlı nüfusa genellenmesi için ek araştırma gerekir
- VBM ile subkortikal yapıların değerlendirilmesine yönelik güvenilirlik eleştirileri bulunduğundan, gelecekteki çalışmalar için DTI beyaz madde tractography kullanılması önerildi
1 yorum
Hacker News yorumları
MRI işi yapan biri olarak, içgüdüsel olarak dans ile egzersiz arasındaki fark hakkındaki iddiaların tekrarlanabileceğini sanmıyorum.
Davranış verileri, herhangi türden bir aktivitenin bilişsel işlevi iyileştirdiğini göstermekten öteye gitmiyor. Bu tür aktivitelerin beyin üzerindeki etkileri zaten biliniyor ve genel olarak kabul görüyor.
Ancak yazarların davranış verileri, dans grubu ile egzersiz grubu arasında bir fark gösteremiyor. Başlangıçtaki amaç dans ile egzersiz arasındaki farkı incelemekse, bu daha en baştan pek iyi bir nokta değil.
Beyin verileri, iki grubun çeşitli bölgelerdeki iyileşme düzeylerinin farklı olduğunu iddia ediyor; ancak etki çok küçük ve muhtemelen rastgele gürültüye yakın. Kırmızı noktaların çok küçük olması ve yazarların fiilen binlerce-on binlerce bölgeyi incelemiş olması düşünüldüğünde, çoklu hipotez düzeltmesinin düzgün yansıtılmış olma ihtimali düşük görünüyor.
BDNF ile ilgili iddia p = .046 değerine dayanıyor; temel sonuç p > .01 düzeyindeki p değerlerine bağlıysa, genellikle sonucun zayıf olduğunu düşünürüm.
Genel olarak “6 hafta içinde beyin maddesindeki ince değişimleri tespit edebiliriz” iddiasının önsel olasılığını da çok düşük görüyorum. Bu örneklem büyüklüğüyle, kısa bir süre içinde aktivitenin beyni etkilediği ölçüde bir şey gösterilebilir belki; ama dans ile egzersiz etkileri arasındaki farkı tespit ettikleri konusunda son derece şüpheliyim.
Partner dansının diğer egzersizlere göre ruh sağlığı ve hafıza için daha faydalı olduğunu gösteren çok sayıda çalışma da var.
Öte yandan MRI araştırmaları konusunda neredeyse hiç arka planım yok; bu kadar kısa sürede beyin görüntülerinde belirgin görsel işaretler ortaya çıktığı iddiasına ben de şüpheyle yaklaşıyorum.
Benzer sonuçlara bir örnek de şu: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal...
Bu özelliklerin beyin için çok önemli olduğunu düşünüyorum. Buna sosyal unsur da önemli bir bonus olarak ekleniyor.
Dolayısıyla fark gerçek olsa bile, bu farkı antrenman yönteminin kendisine bağlamak için erken gibi görünüyor.
“Environment shapes emotional cognitive abilities more than genes” (2024) https://news.ycombinator.com/item?id=40105068#40107602 içinden alıntılarsak:
Bilimsel kanıta dayanarak söylemiyorum ama daha karmaşık hareketleri çalışmanın beyinde daha büyük iyileşmeler tetiklemesi mantıklı geliyor.
Dans ile basketbolu ya da başka yüksek koordinasyon-yüksek beceri gerektiren aktiviteleri karşılaştırırsanız, fark dans ile sabit bisikleti karşılaştırdığınızdakinden daha küçük olabilir.
Beni özellikle tamamen çökerten şey, karmaşık adımları iki üç kez gözden geçirdikten sonra evde pratik yapabilmemin beklenmesiydi. Yaparken bile ne yaptığımı anlamıyordum; tekrar yeniden üretmemin bir yolu yoktu.
Bu, Parkinson hastalığının ilerlemesini yavaşlatmada önemli olan plastisiteyi tetikliyor. Bu yüzden faydalı unsurun yalnızca egzersiz olduğunu iddia etmek tuhaf geliyor. Patolojik durumlarda, plastisite arttıkça gerilemenin yavaşladığı açık; birden çok bütünleşik görev gerektiren dans ve karmaşık egzersizler basit egzersizden üstün.
Sosyal etkileşimin insanlara faydalı olduğu tekrar tekrar ve sıkça kanıtlandı.
Maliyet/fayda açısından bakınca Pump It Up gibi oyunları yenmek zor; çünkü yüksek yoğunluklu interval antrenmanı, ayak hareketi koreografisi ve ritim zamanlamasından gelen ek bilişsel yükle birleştiriyorlar.
Üst yorumun metodoloji değerlendirmesi doğruysa, bu çalışma iki yönde de düzgün biçimde kanıt sunmuyor veya ima etmiyor gibi görünüyor.
Koltuk nörobilimcisi oynamakta kimsenin pek iyi olması zor. Çünkü birkaç gerçek nörobilimci tanıyorum ve bana beynin çok sezgiye aykırı şekillerde çalıştığını sürekli anlatıyorlar.
Sürekli öğrenme unsuru içeren başka fiziksel egzersizlerle karşılaştırıldığını görmek isterdim. Güreş, BJJ, boxercise, CrossFit gibi şeyler.
Mesele yeni rutinler öğrenmek ve bunun nöroplastisite üzerindeki etkisiyse, dansı bilişsel açıdan daha zorlayıcı egzersizlerle karşılaştırmak ilginç olurdu.
Doğa yürüyüşünün de iyi olduğunu söylemişti; çünkü zemin sabit olmadığı için her adımda bir miktar düşünmek gerekiyor.
Tamamen yeni başlayan biri olsanız bile seviyenize uygun bir ders bulmak kolaydır; aynı zamanda epey ilerleme göstermeniz beklendiği için diğerlerine göre daha erişilebilir olabilir.
“Bilişsel açıdan iki grupta da dikkat ve uzamsal bellek gelişti, ancak anlamlı bir grup farkı görülmedi.”
O halde dans grubunda beyin maddesi hacmi artmış. Bilişsel gelişime yol açmıyorsa, ek beyin hacminin kendi başına bir faydası var mı?
Artan hacim sadece daha iyi dans etmeyi sağlamış olabilir mi?
Bu yüzden “daha iyi dansçı oldular” yorumu biraz dar görünüyor. Ritim ve melodi anlayışları daha genel bir şekilde gelişmiş olabilir.
Bu çalışmanın başlık düzeyindeki sonucu şaşırtıcı değil. Dans, spor salonu egzersizinden çok daha bilişsel olarak demanding.
Bu beni programlamada daha iyi yapar mı? Muhtemelen hayır. Ama kazandığım beceriler dansın dışında da işe yarıyor ve açıkçası hayatı da oldukça zenginleştiriyor.
John J. Ratey’nin Spark adlı kitabı bunu birkaç bölüm boyunca ele alıyordu. Maksimum kalp hızının yaklaşık %70’iyle yapılan aerobik/koşunun beyin plastisitesini artırdığını ve yeni sinaptik bağlantılar ile büyümeyi mümkün kıldığını söylüyordu.
Ancak dans, basketbol, kaykay gibi odaklanma gerektiren egzersizlerin daha iyi sonuç verdiğini savunuyordu.
Beynin eski dünyada nasıl çalışmak üzere tasarlandığını bu kadar yanlış anlamamız gerçekten şaşırtıcı. Beyin hareket içindir; düşünme, planlama ve araç kullanma yeteneği ise atalarımıza hayatta kalma avantajı sağlayan şanslı bir yan ürün gibi görünüyor.
Trail running’in tekrarlayan zorlanma sakatlıklarına çok daha az yol açtığına güçlü biçimde inanıyorum. Asfaltta binlerce kilometre darbeli şekilde koşup 45 yaşında dizlerinin bozulmasına şaşıran çok fazla insan gördüm.
Buna karşılık trail running sırasında sakatlanan insanlar da tanıyorum; ama bunlar genelde diz sıyrılması ya da ayak bileği burkulması gibi akut sakatlıklar oluyor ve 1-2 hafta içinde geri dönüyorlar.
Son olarak, sözdebilim düzeyinde bir inanç olsa da insanların engebeli ve yarı yumuşak zeminlerde koşacak şekilde evrimleştiğini, bu yüzden trail running’in en doğal hareketlerden biri olduğunu düşünüyorum.
Araştırma makalelerinde, neden-sonuç için gerekli kısıtları ve içgörüleri sağlayan niteleyiciler daha önemli olabilir. Bu makalenin tam başlığı “Dance training is superior to repetitive physical exercise in inducing brain plasticity in the elderly”.
Buna karşılık mevcut HN başlığı “Dance training superior to physical exercise in inducing brain plasticity”.
Kişisel deneyimim: 80 yaşındaki kayınpederim dans derslerine başladıktan sonra çok değişti. Fiziksel sağlığı zaten fena değildi; ama derslerden önce çok stresli, mutsuz ve yalnız kalmaya yatkındı.
Sonrasında çok daha dışa dönük, sosyal ve genel olarak daha mutlu oldu.
Elbette faydanın yalnızca dansın kendisinden değil, topluluk gibi unsurlardan da geldiğini düşünüyorum. Ama ona doğrudan değişimi neyin yarattığını düşündüğünü sorarsanız, dans derslerini söylüyor.
Sonuç farkı muhtemelen “yeni hareket kalıpları ve koreografiyi sürekli öğrenme” ile “katılımcıların aynı egzersizleri tekrar tekrar yapması… koordinasyon gereksinimlerini azaltmak için kol ve bacakların birleşik hareketlerinden kaçınılması” arasındaki farktan kaynaklanıyor gibi.
Yine de dansın harika olduğunu düşünüyorum.
Dans denge gerektirir ve çoğu zaman sosyal etkileşim de içerir; oysa birçok fiziksel egzersizde bunlar yoktur.
Denge, daha doğrusu dengesizlik, beyinde adrenalini tetiklemenin iyi bir yoludur; bu da öğrenmeyi hızlandırabilir. Bu arada Claude Shannon tek tekerlekli bisikleti severdi.
“63-80 yaş arası 52 yaşlı kişi (25 erkek, 27 kadın), yaş, MMSE durumu ve fiziksel kondisyon kontrol edilerek deneysel dans grubuna (DG) ve kontrol spor grubuna (SG) rastgele atandı”
Bu sonuçların gençlerde ya da orta yaşlılarda da aynen geçerli olup olmayacağını merak ediyorum.
Bir dansçı açısından sonuç fazlasıyla beklendik görünüyor. Dans bir egzersizdir. Üstelik bu sadece dans değil, hareketleri ve koreografiyi öğrenme süreciydi. İnsanlara yeni ve karmaşık bir şey öğrettiğinizde nöroplastisitenin artması doğal.
Alıntıya göre fiziksel yoğunluk eşleştirilmişti ve bir müdahaleye, kontrol grubuna kıyasla ciddi bir zihinsel bileşen eklenmişti.
Dansı kürek, ağırlık çalışması, spinning gibi şeylerle karşılaştırmak yeterli. Bu tür aktiviteleri beyinsiz bir motor bile düzenli olarak yapabilir. Bu aktivitelerin nöroplastisiteyi tetiklemesi güzel, ama daha zengin bir aktivitenin beyin için daha iyi olması şaşırtıcı değil.
Genç bir kişinin beyninin de sıradan bir yaşlı egzersiz programına kıyasla böyle derslerde daha fazla gelişeceğini düşünmek doğal. Ben asıl badminton, masa tenisi gibi düşük darbeli rekabetçi sporlarla karşılaştırmak isterdim. Çünkü dans gibi tüm vücut koordinasyonu, planlama, refleksler vb. gerektiriyorlar.