Meta Ray-Ban Display tanıtıldı - yapay zeka gözlüklerinde çığır açan bir kategori

• Meta, ekran entegreli yapay zeka gözlüğü ve EMG bilek bandını tanıtarak telefon olmadan hızlıca kontrol etmeye ve işlem yapmaya odaklanan kısa etkileşim merkezli bir kullanım deneyimi öneriyor
• Ray-Ban Display gözlüğü, tam renkli yüksek çözünürlüklü ekran, mikrofon-hoparlör-kamera ve cihaz üstü yapay zekayı bir araya getirerek mesaj kontrolü, fotoğraf önizleme ve Meta AI ile görsel istem tabanlı iş birliği gibi özellikler sunuyor
• Neural Band (EMG bilek bandı), ince parmak hareketleriyle kaydırma ve tıklama gibi işlemleri yaptırarak gözlüğe dokunmaya veya telefonu çıkarmaya gerek bırakmayan sezgisel jest girişi sağlıyor
• Fiyat 799 dolar (gözlük+bant dahil) ve ürün 30 Eylül'de ABD'de seçili fiziksel mağazalarda satışa çıkacak; renkler Black/Sand, çerçeve seçenekleri standard/large, lensler Transitions®, en fazla 6 saat karma kullanım ve katlanabilir şarj kutusuyla toplam 30 saat kullanım sunuluyor
• Ekran; 42 ppd, %2 ışık sızıntısı, otomatik parlaklık ve fotokromik lensler ile öne çıkıyor; deneyim tarafında ise görsel tabanlı Meta AI, mesajlaşma ve görüntülü arama, yaya navigasyonu, canlı altyazı ve çeviri, müzik kontrolü gibi özelliklerle giyilebilir bilişimde yeni bir etkileşim paradigmasını hedefliyor

---

Giriş

• Meta, Meta Ray-Ban Display ve Meta Neural Band adını taşıyan yeni bir yapay zeka gözlüğü ürün ailesi tanıttı
• Bu ürün, bulunduğunuz anda bilgiyi hemen kontrol ederken aynı zamanda çevrenizdeki dünyaya daha fazla odaklanabilmeniz için tasarlandı

Ürüne genel bakış: ekranlı yapay zeka gözlüklerinin ortaya çıkışı

• Meta Ray-Ban Display, lens içi ekranı sayesinde mesaj kontrolü, fotoğraf önizleme ve görsel istem temelli Meta AI iş birliğini mümkün kılan, kısa döngülü etkileşimlere odaklanan bir gözlük
• Mikrofon, hoparlör, kamera, tam renkli ekran ile cihaz üstü bilgi işlem ve yapay zekayı tek bir giyilebilir cihazda birleştirerek çevreye odaklanırken bağlantıda kalmayı hedefleyecek şekilde tasarlandı
• Kutudan çıkan Meta Neural Band (EMG bilek bandı), elektromiyografi sinyallerini yorumlayarak ince jest girdileriyle kontrol sağlıyor; yalnızca parmak hareketleriyle kaydırma ve tıklama gibi işlemler yapılabiliyor

Fiyat, çıkış tarihi, içerik

• Fiyat 799 dolar ve buna gözlük ile Meta Neural Band dahil
• Ürün 30 Eylül'de ABD'deki büyük fiziksel mağazalarda satışa çıkacak, ardından Verizon'un bazı mağazalarına yayılacak
• Kanada, Fransa, İtalya ve Birleşik Krallık çıkışı 2026'nın başında planlanıyor; ilk etapta seçili perakendeciler ve bölgelerle başlayıp seçenekleri kademeli olarak genişletme planı var
• Renkler Black/Sand, çerçeveler Standard/Large olmak üzere iki seçenekten oluşuyor ve tüm modellerde Transitions® lensler kullanılıyor
• 6 saat karma kullanım, katlanabilir taşınabilir şarj kutusuyla toplam 30 saat kullanım sağlanıyor
• Neural Band, bileğe en iyi uyumu sağlamak için üç farklı boyutta sunuluyor

Tasarım ve konfor: Style Meets Function

• EssilorLuxottica ile iş birliği yapılarak Ray-Ban Wayfarer DNA'sı korunurken daha yüksek bir siluet ve köşeli kare form ile iddialı bir görünüm elde edildi
• Köşe yuvarlatma ve ön eğrilik, konfor, dayanıklılık ve parlamayı azaltma tarafını iyileştirirken; titanyum over-extension menteşe giyilebilirlik, dayanıklılık ve hafifliği birlikte sağlıyor
• İlk kez ultra ince steel-can pil kullanılarak ince saplar ile uzatılmış pil ömrü bir arada sunuldu; bu pil teknolojisi Oakley Meta HSTN ve Ray-Ban Meta (Gen 2) modellerine de genişletilerek günlük kullanımda 8 saate kadar destek sağlıyor
• Toplam ağırlık 69 g seviyesine indirilerek hafif bir kullanım hissi sunuluyor

Ekrana derin bakış: Display Deep Dive

• Moda gözlüğü form faktörüne uyum sağlamak için ışık motoru ve geometrik waveguide yeniden tasarlandı; böylece yüksek verimlilik, kontrast ve parlaklık küçük bir modülde sağlandı
• Görüş açısı başına 42 piksel (ppd) ile yüksek çözünürlüklü bilgi gösterimi sunuluyor; bu değer, ticarileşmemiş bazı büyük headset modelleri hariç en üst seviye yoğunluklardan biri
• Fotokromik lensler ve otomatik parlaklık algoritması sayesinde hem iç hem dış mekânda net renk görünürlüğü korunuyor
• Gizlilik odaklı tasarım ile %2 ışık sızıntısı seviyesinde özel lens içi ekran sunuluyor; kayıt sırasında capture LED çevredeki kişilere fotoğraf veya video kaydı uyarısı veriyor
• Ekran, görüşü kapatmaması için yana yerleştirildi ve sürekli açık ekran yerine kısa etkileşimlere uygun olacak şekilde tasarlanarak akışı bozmayan bir kullanılabilirlik hedefleniyor

EMG tabanlı etkileşim: Meta Neural Band

• Yüzey elektromiyografi (EMG) araştırmalarına dayanan Neural Band, dokunma veya düğme olmadan bilek sensörleriyle kaydırma ve tıklama sağlıyor; ileride parmakla yazı girişi de hedefleniyor
• Gözle görülür hareketten önceki ince hareketleri bile algılayabilen yüksek doğruluklu sinyal tanıma sunuyor
• Yaklaşık 200 bin kişinin onaylı katılım verisiyle eğitilen derin öğrenme tabanlı model sayesinde genel kullanım uygunluğu elde edildi; kişiye göre kas farklarını aşan evrensel ilk performans sağlandı
• Ham EMG verileri cihaz üzerinde işleniyor ve gözlüğe yalnızca tıklama gibi olaylar gönderilerek komut yürütme gerçekleştiriliyor
• Haptik ve zamanlama senkronizasyonunun güvenilirliği cihaz üstü ML ile işleniyor
• 18 saate kadar pil ömrü, IPX7 suya dayanıklılık, elmas benzeri karbon kaplamalı elektrotlar ve Vectran takviyeli örgü yapı ile hafif ve dayanıklı, tüm gün kullanıma uygun bir deneyim sunuluyor

Temel deneyimler: Experiences in Meta Ray-Ban Display

• Meta AI with Visuals: Kamera görüşüyle birleşen görsel yanıtlar ve adım adım yönlendirme sunuyor; Neural Band jestleriyle adımlar arasında geçiş yapılabiliyor
• Mesajlaşma ve görüntülü arama: WhatsApp, Messenger, Instagram ve telefon bildirimlerinden gelen kişisel metin ve multimedya içerikleri özel ekranda görülebiliyor; WhatsApp ve Messenger canlı görüntülü aramaları ile gözlük açısından görüntü paylaşımı destekleniyor
• Önizleme ve zoom: Canlı vizör ve zoom ile çekim kalitesi artırılıyor, ekran üzerinden seçme ve paylaşma kolaylaşıyor
• Yaya navigasyonu: Telefon olmadan hedef seçimi sonrası adım adım yönlendirme ve görsel harita sunuluyor; özellik önce bazı şehirlerde beta olarak başlayıp zamanla genişleyecek
• Canlı altyazı ve çeviri: Konuşmalar için gerçek zamanlı altyazı ve seçili dillerde çeviri sağlayarak dil bariyerlerini azaltmayı destekliyor
• Müzik oynatma: Müzik kartı mevcut parçayı gösteriyor; başparmak kaydırması ve pinch+el bileği döndürme ile gezinme ve ses seviyesi kontrolü yapılabiliyor
• Müzik servisleri: Amazon Music, Apple Music(iOS), Music Info, Shazam, Spotify erişimi mevcut ve ileride çok modlu yapay zeka ile sahne bağlamına dayalı öneriler sunulacak
• Podcast, sesli kitap ve canlı radyo: Audible, iHeart gibi servislerle entegrasyon sayesinde dinleme deneyiminin genişletilmesi destekleniyor
• Yazılım yol haritası: Özel Instagram Reels uygulaması, EMG el yazısı girişi gibi gelecek güncellemeler planlanıyor

Ürün konumlandırması: yapay zeka gözlüklerinde 3 kategori

• Camera AI glasses: Ray-Ban, Oakley gibi kamera odaklı yapay zeka gözlüğü kategorisinin genişletilmesi ve yapay zeka özelliklerinin güçlendirilmesi sürdürülecek
• Display AI glasses: Meta Ray-Ban Display, bağlamsal ekran değerini merkeze alan yeni bir kategori oluşturuyor
• AR glasses: Orion prototipi, büyük holografik ekran, yüksek bant genişlikli giriş ve mekânsal olarak genişleyen deneyimleri hedefliyor; tüketici sürümü geliştiriliyor

Vizyon: Future Forward

• Meta Ray-Ban Display, insan merkezli yeni nesil bilgi işlem platformu vizyonunun uzantısı olan bir giyilebilir etkileşim cihazı
• Reality Labs'in 10 yıllık birikimi üzerine kurulu olarak teknolojiye, yeteneğe ve zamana yatırımın süreceği vurgulanıyor; cesur icat ve uygulama iradesi öne çıkarılıyor
• Bugünkü tanıtımın, yapay zeka gözlükleri ve giyilebilirlerin bir sonraki bölümünün başlangıcı olduğu ilan ediliyor; odak ise bağlantı ve etkileşimi genişleterek günlük iş akışını korumak üzerinde

[GN⁺]

Hacker News görüşleri

• Meta'nın gözlükleri hakkında bu kadar çok olumsuz görüş olmasına şaşırdığını söylüyor. Gerçek bir kullanıcı olarak hem şeffaf hem de güneş gözlüğü versiyonlarını satın aldım ve çok memnunum. Bebeğimizin harika videolarını çokça çektim; müzik dinlerken de normal kulaklıkların aksine çevrede olan biteni duyabildiğim için uzun bisiklet sürüşlerinde kullanmak güzel oldu. Henüz yapay zeka ya da akıllı özellikleri denemedim ama ileride denemeyi düşünüyorum. Eksileri ise özel şarj kutusu, zamanla azalan pil ömrü ve tere karşı dayanıksız olması. Yine de büyük bir potansiyel görüyorum
  • Kemik iletimli kulaklıklar da benzer bir ses deneyimi sunuyor; daha iyi pil ömrü ve USB-C şarj da sağlıyor. Birçok kişi de Meta'nın toplum üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle bu şirketi desteklemek istemiyor
  • Benim endişem, gözlüğü benim takmam durumundaki faydasından çok, başkası taktığında bunun bana etkisi
  • Görmesi ciddi derecede kötü olan bir arkadaşıma hediye olarak bu gözlüğü aldım. Telefona gelen mesajları ya da e-postaları okuma işlevi çalışmıyor gibi görünüyor. Sadece bildirimde yer alan içerik okunabiliyor; onun dışında sürekli erişim izni olmadığını söyleyen hatalar veriyor. Video kaydı da 3 dakika ile sınırlı (eskiden 1 dakikaydı). Gürültülü yerlerde sesi duymak zor ve birçok özellik neredeyse işe yaramaz hale geliyor. Yine de donanımın bu kadar küçültülmüş olması etkileyici. Asıl sorun özensiz yazılım
  • Müzik dinlerken çevre sesini de duyabilmenin güzel olduğuna dair yoruma karşılık, Airpods gibi şeffaf mod destekleyen birçok kulak içi kulaklık da var. Hatta Airpods, ANC (gürültü engelleme) ile önemli sesleri bırakabiliyor ve iç mekânda takmak da garip durmuyor. Buradaki özel tarafın ne olduğunu pek anlayamıyorum. Bebek videolarını iyi çekebilmesi ilginç ama video kalitesinin nasıl olduğunu merak ediyorum
  • Ben de benzer hissediyorum. Genelde yürüyüşte ve koşuda çok kullanıyorum; eğlenceli bir deneyim. Fotokromik lensli sürümü kullanıyorum, bu yüzden koşarken ya da dışarıda müzik dinlemek, fotoğraf ve video çekmek için iyi oluyor. Eksisi, kışın pilin çok hızlı bitmesi
• Meta Ray-Ban kullanıldığında kullanıcı verilerinin yapay zeka eğitimi için toplanıp kullanıldığını unutmamak gerek. AB'de yaşamıyorsanız opt-out mümkün değil. Eski Meta View uygulaması bir gün Meta AI uygulamasına dönüştü ve ChatGPT benzeri özellikler eklendi.
  1. "Meta AI with camera use" her zaman etkin ve "Hey Meta" kapatılırsa gözlük neredeyse işe yaramaz hale geliyor
  2. "Ses dökümleri ve ses kayıt dosyaları Meta ürünlerini iyileştirmek için en fazla 1 yıl boyunca saklanıyor" İlgili bağlantı
  • Meta'nın dahil olduğu bir teknoloji hakkında insanların hâlâ sadece teknoloji konuşabiliyor olmasına şaşırıyorum. İnsanların gerçekten umursamaya başlaması için işin nereye kadar gitmesi gerektiğini merak ediyorum
  • CCPA'nın (California Consumer Privacy Act) burada geçerli olup olmayacağını merak ediyorum. Sadece opt-in ile bile yeterince veri toplayabilecekler gibi görünüyor
• Keynote'ta gözlük özellikleri aşağı yukarı beklediğim gibiydi ama Zuckerberg'in parmaklarını neredeyse hiç oynatmadan arayüzü 30 WPM hızında kontrol ettiği sahne gerçekten şok ediciydi. Bu sinir arayüzü gerçekten bu kadar iyi çalışıyorsa bu turu Meta kazanmış demektir
  • Asıl kilit parça bileklik (wristband). Gözlüğe gerek yok ama bu bilekliğin bilgisayar girdisi için kullanılıp kullanılamayacağını merak ediyorum
  • Çok etkileyici ama gerçekte sokakta yürürken mesaj yazmak için düz bir yüzey arayacağımı sanmıyorum. Pratikliği şüpheli
  • Sonuçta önemli olan şeyin bilek aksesuarı olduğu anlaşılıyor. Hantal gözlükler hâlâ teknolojik olarak çok erken aşamada gibi hissettiriyor
  • Bu sinir bandını WHOOP benzeri bir fitness bandına çevirirlerse konuşmaya değer bulurum. Zaten fitness takipçisi kullanan insanlar için fırsat olabilir
  • Vizyon, uzun vadeli bakış ve devasa sermaye yatırımını bir arada bulunduran şirket sayısı çok az. NVIDIA ve Meta bunun önde gelen örnekleri
• Zuckerberg'in çevrimiçi olarak 30 WPM yazı yazmayı göstermesi oldukça etkileyiciydi. Marka tartışmalarını bir kenara bırakırsak, bu tür jest tabanlı giriş cihazları iletişimde devrim yönünde bir adım. Apple, Google ve 3rd-party üreticiler girerse fiyatlar da düşer. Piyasadaki mevcut akıllı gözlükler AR/VR'nin ara aşaması gibi ve bu fiyat bandında bu seviyede ürün sık görülmüyor. Yine de Puck'ın (bilek terminali) yalnızca belirli kullanıcılara faydalı olması ve kitleselleşme önünde engel oluşturması muhtemel. Teknolojik ilerlemeyle ekranın güç tüketimi ciddi biçimde azaltıldığı için ileride Puck'ın boyutu da küçülecektir. Yakın zamanda okuduğum ‘Apple in China’ kitabı, donanım uygulamasının zorluğunu bana yeniden hissettirdi. EMG + Wave guide teknolojisiyle kablosuz 30 saat pil ömrü sunmaları (gerçekte yalnızca BLE 6.0 mı kullanacaklarını merak ediyorum) etkileyici. AI'ya (PyTorch, çeşitli AI modelleri) yaptıkları uzun vadeli yatırımın meyve vermeye başlaması, ikinci büyük uzun vadeli bahisleri gibi görünüyor
  • Pil ömrü 30 saat değil, 6 saat. Taşınabilir şarj kutusuyla birlikte toplamda 30 saat kullanım mümkün
  • Çok bilinmeyen çeşitli yazılım ve veri odaklı yenilikler de bu cihazı geliştirecek. Örneğin,
    1. Dünya çapında yerel konumlandırma haritası, SLAM (eşzamanlı konumlandırma ve haritalama) işlevlerini güçlendirebilir
    2. Puck ayrı bir OS üzerinde çalışıyor gibi; gözlük ise gerçek zamanlı mikrodenetleyici firmware seviyesinde sensör verisini BLE ile aktaran bir yapıda görünüyor. Henüz yayınlanmış kod yok, umarım open source olur
• Bu bileklik muhtemelen CTRL-Labs satın alımından geliyor. Wave guide cihazının da bu kadar hızlı gerçeğe dönüşmesi çok havalı. Bu kadar cool olunca Facebook ürünü olsa bile kısa süreliğine düşünmeme neden oluyor
  • CTRL-Labs, bileklik teknolojisini North'tan (eski adıyla Thalmic) satın almıştı; North ise önce Myo armband'ı yaptıktan sonra akıllı gözlüklere yönelmiş ve sonunda Google tarafından satın alınmıştı. Myo, elektromiyografi sinyallerini jest ve hareketleri yazılım girdisine dönüştürmek için kullanıyordu. North'un bu teknolojisinin rakip ürünlerde kullanılması mümkün olabilir
  • Disney de 2012'den beri bilekten elektriksel algılama ile jest tanıma prototipleri geliştiriyor YouTube bağlantısı
• Meta yapmamış olsaydı hemen satın alırdım. Uzun zamandır akıllı gözlük istiyordum ve bu ürün, kalınlık sorunu dışında, pratiklik açısından ilk kez gerçekten mümkün göründü. Ama Meta ve Zuckerberg o kadar çok etik dışı meseleye bulaşmış durumda ki destekleyemiyorum. Rakip ürünler çıkmasını umuyorum ama Meta'nın HCI'ye (insan-bilgisayar etkileşimi) yaptığı yatırımın ölçeği rekabeti zorlaştıracaktır
  • Bu arada facebook/instagram hesabım olmadan da Meta Rayban'ın tüm özelliklerini kullanıyorum. Ben de etik olarak zorlandım ama bugün bir startup'ın bu tür bir ürünü büyük ölçekte üretmesi yapısal olarak pek kolay değil (FTC bunu değiştirmeye çalıştı ama kolay olmadı). Sonuçta önümüzde sadece big tech ürünleri kalıyor
• Sinir bandının (Neural band) bir an önce çıkacak olmasına sevindim. Orion'un (tam AR gözlük) üretim sürümü için daha yıllar var gibi görünüyor. TheVerge, kullanılabilirliğini çok iyi bulmuş ve el yazısı girişi alfa sürümünü bile test etmiş. Bu gözlük tam AR değil; tek bir küçük ekranı olan, 'annotated reality' türünde bir cihaz. İlk Google Glass'tan çok daha az dikkat çekiyor; hem giriş hem çıkış da oldukça gizli
  • Google Glass'a geçmişte verilen tepkinin aslında ters etki yarattığını düşünüyorum. Google Glass, üzerinde olduğu açıkça görülsün diye tasarlanmıştı; şimdi ise tepkiyi önlemek için herkes daha çok gizlemeye yöneliyor
• "Mesajları kontrol etmenize, fotoğrafları önizlemenize ve Meta AI görsel istemleriyle birlikte çalışmanıza olanak tanıyor" deniyor ama bunun için neden $800 ödemem gerektiğini anlamıyorum. Zaten akıllı telefona dünyanın parasını verip her gün dikkatimin bölünmesine maruz kalıyorum
  • "Meta AI istemleriyle birlikte çalışmak" tam olarak günlük hayatımızda yaptığımız neyi ifade ediyor, emin değilim. Sanırım bir şeyi kaçırıyorum
  • Ray Ban güneş gözlükleri tek başına zaten temel olarak $500'a yaklaşıyor
  • Duyduğuma göre gözlüğe, insan-bilgisayar etkileşimini (HCI) dönüştürebilecek bir bileklik de dahil işaretleme ve yazı demosu videosu
  • Artık cepsiz kıyafet giymek mümkün olacak
• Canlı demo şok ediciydi demo videosu
  • Tüm VR/AR/XR demoları aynı: hem pek bir şey sunmuyorlar hem de gerçekte olduğundan daha zahmetli ve zorlar. Mesela yemek yapma örneğinde
    • Normalde tarif arar, telefonu bir yere koyar ve gerektiğinde kısa kısa bakarsınız
    • Meta gözlüğüyle ise gözlüğü takmanız gerekir (ben gözlüğün kendisini rahatsız edici bulduğum için LASIK oldum), sonra da yapay zekaya sorunuzu sözlü anlatmanız, malzemeleri yanlış anladığında düzeltmeniz gerekir. İstediğiniz cevabı almak tamamen şans işi olabilir.
    • Apple headset demosu da aynı; büyük ve rahatsız bir headset takıp fotoğraf bakıyor ya da görüntülü konuşma yapıyorsunuz
  • Canlı demoda, AI yanıt vermeden önce "What do I do first" sorusunun önceden sorulduğu bir an görülüyor. Acaba bu akış prova sırasında zaten çalışılmış mıydı diye şüpheleniyorum. Eğer bağlantı sorunuysa override edilmemiş olabilir. Her durumda AI sisteminin güvenilirliği konusunda soru işareti yaratıyor
  • Ben de birçok kez canlı AI demosu yaptım ve aynı soru sorulsa bile her seferinde farklı cevap aldım. O yüzden artık demo kapsamını çok daha dar tutuyorum. (Parametreler üzerinde kontrolüm yoktu)
  • Bu demo da oldukça hayal kırıklığı yarattı ama canlı ve scriptsiz denemiş olmalarını takdir etmek gerekir başka bir video
  • Denedikleri için alkışı hak ediyorlar. Apple etkinliklerinde sadece poz veren insanların olduğu kusursuz videolar yerine canlı demoları özlüyorum
• "Meta Ray-Ban Display glasses, başınızı kaldırıp gerçek dünyaya daha çok odaklanmanızı sağlar. Lens ekranı sayesinde mesajları kontrol edebilir, fotoğrafları önizleyebilir ve görsel Meta AI istemleriyle birlikte çalışabilirsiniz."
  Gerçekte biriyle yüz yüze konuşurken, ifadesiz şekilde gözlerinin önünde bildirimlerin ya da TikTok videolarının belirdiğini hayal edebiliyorum. Meta tamamen ortadan kaybolsa dünyanın daha iyi bir yer olacağını düşünüyorum
  • İnsan dikkatinin nasıl çalıştığı konusunda bir gerçeklik kontrolüne ihtiyaç olduğunu hissediyorum. Araç HUD'larında (head-up display) hız ve yön gibi bilgileri görüyorum ama bunlara bakarken asıl ön görüş alanını neredeyse fark etmediğimi sık sık yaşıyorum. Şimdilik bu sonuç görmezden geliniyor ama zamanla HUD'ların aslında kazaları artırdığına dair istatistikler çıkmasından endişe ediyorum
  • Birisi konuşurken gözünün önüne bildirim geliyorsa, bu aslında o kişinin o konuşmayı çok önemsemediği anlamına gelir. Akıllı saate bakmak gibi. Daha önce telefon vardı, daha da önce gazete. Özünde farklı bir şey değil. Bu teknolojinin yeni bir toplumsal sorun yarattığını düşünmüyorum
  • "İnsanı dünyaya daha çok bağlayan teknoloji" söylemini bu ürün için kullanabilmelerine şaşırıyorum. Gerçekte bu teknoloji kullanıcıyı daha uzun süre sanal katmanda tutuyor ama buna rağmen Zuckerberg metaverse hayalinden vazgeçmiyor
  • "Meta gibi dev şirketler ortadan kaybolursa dünya daha iyi olur" görüşüne %100 katılıyorum
  • Biri konuşurken gözünün önünde bildirim ya da video belirdiği söyleniyor ama aslında doğru kelime reklam olur