- Üretken yapay zekanın ortaya çıkışıyla öğrenciler arasında kopya hızla artıyor
- Birçok öğrenci ChatGPT gibi sohbet botlarını ödevlerde, sınavlarda ve araştırmalarda kullanıyor; bu da öğrenme sürecini ciddi biçimde zedeliyor
- Üniversiteler, öğretim üyeleri ve AI dedektörleri de kopyayı tespit etmekte zorlanıyor; bu yüzden temel düzeyde karşı koymada sınırlar ortaya çıkıyor
- AI'ye bağımlılık arttıkça eleştirel düşünme ve öz yönelimli öğrenme becerileri zayıflıyor
- Eğitim ve değerlendirme sisteminin genel varlık nedeni ile eğitimin özsel değerinin yeniden tanımlanması gerektiği gündeme geliyor
Giriş ve arka plan
- Üretken yapay zekanın devreye girmesinden sonra, öğrencilerin ödevler ve çeşitli değerlendirmelerde kolayca AI'ye dayanması yaygın hale geldi
- Öne çıkan örneklerden biri olan Columbia University öğrencisi Lee, ödevlerinin %80'inden fazlasını ChatGPT kullanarak tamamladı; bunun sonucunda insani yön taşıyan kısımlar en aza indi
- Lee'nin vakası, akademik başarıdan ziyade çevre edinme ya da girişim kurma gibi ağ oluşturma amaçlarının üniversite eğitiminde daha önemli bir motivasyona dönüştüğünü ima ediyor
- Lee ve bir çalışma arkadaşı, AI destekli kopya aracı geliştirdi ve bu nedenle üniversiteden disiplin cezası aldı
- Öğrenciler AI kullanımını meydan okuma, yenilik veya verimlilik artışı olarak görürken, üniversiteler bunu kopya sayıyor; bu da bir çatışma yaratıyor
AI ile kopyanın yayılması ve normalleşmesi
- 2023 tarihli bir ankete göre üniversite öğrencilerinin neredeyse %90'ı ödevlerini çözmek için ChatGPT kullandığını belirtti
- Generative-AI sohbet botları not tutma, sınava hazırlanma, özet çıkarma ve deneme yazma dahil olmak üzere eğitim sürecinin neredeyse tamamına derinlemesine nüfuz etti
- Öğrenciler arasında AI kullanımı artık olağan kabul ediliyor ve buna yönelik eleştirel farkındalık giderek zayıflıyor
- Bazı öğrenciler AI'ye aşırı bağımlı hale gelerek öğrenme motivasyonu ve öz yönelimli öğrenme kapasitesinde düşüşe yol açan bir bağımlılık sorunuyla da karşı karşıya kalıyor
- Üniversiteler kopyayı önlemek için sözlü değerlendirme, Blue Book sınavları gibi çeşitli yöntemler kullanıyor; ancak pratikte kontrol etmek zor
Öğretim üyeleri ile okulların sınırları ve tepkileri
- Birçok öğretim üyesi AI tespiti için çeşitli teknik ve yaratıcı yöntemler denese de, 2024 tarihli bir araştırmada AI tarafından üretilen ödevlerin %97'si tespit edilemedi
- AI metin dedektörlerinin güvenilirliği düşük ve nöroçeşitlilik gösteren öğrencilerle ana dili İngilizce olmayan öğrencilerde yanlış pozitif oranı daha yüksek çıkıyor
- Öğrenciler, AI dedektörlerini kolayca atlatabilecek yöntemleri iyi biliyor
- Sahadaki öğretim üyeleri AI kullanımını açık biçimde yasaklayamıyor; AI dedektörlerinin sınırları ve politik belirsizlikler nedeniyle fiili yaptırım uygulamak kolay olmuyor
- Üniversite düzeyinde de üretken yapay zeka çağına uygun politik ve felsefi yeniden yapılanma gecikiyor
Eğitsel ve toplumsal kaygılar
- AI ile birlikte yalnızca yüzeysel öğrenme çıktıları öne çıkıyor; buna karşılık eleştirel düşünme, problem çözme ve yaratıcılık gibi temel yetkinlikler zayıflıyor
- Bazı araştırmalar, AI bağımlılığının öğrencilerde hafıza, problem çözme becerisi ve yaratıcılıkta gerilemeyle bağlantılı olduğunu bildiriyor
- Öğretim üyeleri ve araştırmacılar, beşeri bilimler ile yazma eğitiminin değerinin giderek aşınmasından ciddi kaygı duyuyor
- Öğrencilerin öz yönelimli gelişim ve meydan okuma fırsatları azalırken, toplum genelinde soft skill uçurumunun daha da büyüme riski bulunuyor
- Uzun vadede eğitimin özü, iş dünyasındaki rolü ve insanın özgünlüğü hakkında temel sorular gündeme geliyor
Örnekler ve kişisel deneyimler
- Üniversite öğrencisi Daniel, ChatGPT kullanımıyla anında bilgi edinme konusunda memnuniyet duysa da bunun doğrudan öğrenmeyle arasındaki farkı hissettiğini söylüyor
- Bir diğer öğrenci Mark ise AI'nin ödev yazımında önemli bir araç haline geldiğini, ancak bunun tamamen kendi başarısı gibi gelmediğini dile getiriyor
- Bu tür sorgulamalar, AI tarafından yazılmış metinleri kabul etme ölçütleri, ödevlerin anlamı ve başkalarıyla kurulan sahici iletişim konusunda kafa karışıklığı yaratıyor
Kurumsal ve toplumsal açıdan eğitimin geleceği
- Eğitim ortamı, AI ile kopyanın yaygınlaşması nedeniyle varoluşsal bir krizle karşı karşıya ve öğretim üyeleri arasında moral bozukluğu ile işi bırakma düşüncesi sıklaşıyor
- OpenAI gibi büyük şirketler ise AI'nin yalnızca bir 'kelime hesap makinesi' olduğunu savunarak geleneksel değerlendirme yöntemlerinin değişmesi gerektiğini öne sürüyor
- AI'nin hızlı gelişim hızı, açık erişilebilirliği ve üniversitelerin geciken tepkisi nedeniyle eğitimde nitelik kaybı ve güven erozyonu hızlanıyor
- Hem öğrenciler hem de öğretim üyeleri, anlamlı öğrenme deneyimlerinin kaybı ile çaba merkezli gelişim modelinin çökmesinden endişe ediyor
- Bundan sonra AI'nin insan düşüncesi ve performansı üzerindeki uzun vadeli etkileri ile eğitim sisteminin taşıması gereken felsefi değerler hakkında toplumsal tartışma ihtiyacı öne çıkıyor
Sonuç ve teknolojik gelişmeler
- AI geri bildirim araçlarının ortaya çıkmasıyla, öğrencilerin ödevlerini AI'nin değerlendirdiği 'AI'den AI'ye' değerlendirme yapısı gerçeğe dönüşüyor
- Lee, okul içinde AI ile kopya aracı geliştirme deneyiminden yararlanarak Cluely adlı yeni bir gerçek zamanlı AI geri bildirim platformu piyasaya sürdü
- Cluely, bilgisayar ekranını ve sesi algılayarak gerçek zamanlı AI yanıtları sunuyor; bunu yalnızca eğitimde değil, gündelik durumlara da (ör. flört) genişletmeye çalışıyor
- Bunun sonucunda Lee ve girişim ekibi, önemli yatırımlar alırken eğitim, işe alım ve günlük yaşam dahil birçok alanda AI'nin etkisini deneyimliyor
- AI, eğitim deneyleri ve değerlendirme süreçlerinin tamamını yeniden tanımlarken insana özgü değerler ile eğitimin amacını netleştirme ihtiyacını büyütüyor
5 yorum
Lisansta okurken eğitimin yerleşik düzenin yeniden üretim aracı olduğunu öğrenmiştim; bu yüzden eğitimin amacını da metindeki özet yazıda olduğu gibi netleştirmek gerekir.
Eğitimi çökerten şey yapay zeka değil; asıl sorun, bugüne kadarki eğitim araçlarının aşırı derecede kolaycılığa dayanmış olması.
Sıralama aracı olarak eğitime artık son verilmeli
Artık sektör genelinde çağın değiştiği bir dönemdeyiz. İnsan uyum sağlayan bir varlıktır... hadi iyi uyum sağlayalım.
Hacker News görüşleri
ChatGPT gibi LLM'ler, zaten bozulmuş olan sistem üzerindeki baskıyı daha da artırdı
Profesörlerin kafalarına göre davranabildiği dönemin artık geride kaldığı söyleniyor. Şimdi ise tam tersine
Profesörler neredeyse herkese geçer not vermek zorunda kalıyor
Kaba davranışlar karşısında bile öğrenciyi dersten atamıyorlar; kulaklık takmak, derste oyun/video izlemek vb.
Ek süre veya yeniden sınav taleplerinin neredeyse hepsini kabul etmek zorundalar
Öğrencinin ödevi ChatGPT ile yaptığı apaçık olsa bile 0 veremiyorlar
Gerçek ciddiyet ve çalışmaya dönmek için profesörlerin yeniden otorite kazanması gerekiyor
Eşi şu anda profesör olan biri, bunların doğru olmadığını söylüyor
10 yıl önce üniversiteye giden biri, böyle bir durum hiç görmediğini ve şimdi de değiştiğini düşünmediğini söylüyor
Bunun sadece 'bugünün gençliği' anlatısının bir çeşidi olduğu söyleniyor
Bugün profesörlerin çoğunun kadrosuz olması da etkili
Tenure sahibi profesörler bile dersleri asgari düzeyde yürütüyor ve pek umursamıyor. Araştırmaya daha çok önem veriliyor; profesörlüğün asli rolü de araştırma odaklı hale geldi. Derslerin niteliği giderek düşüyor
Üniversiteler artık içine $X00,000 atıp yüksek maaşlı işe giriş anahtarı çıkaran bir otomat gibi görülüyor
Eğitim yan ürün hâline gelmiş durumda; asıl mesele işe giriş anahtarı
Üniversitelerin gerçekten eğitim kurumu olabilmesi için maliyetlerin düşmesi ve şirketlerin diplomayı zorunlu şart olarak görmemesi gerekiyor
Eyalet üniversitesi + community college yolu, $x00,000'dan çok daha ucuz
Fransa'da her yıl 200 euroya Sorbonne gibi seçkin üniversitelere gidilebildiği söyleniyor
Üst düzey fizikçiler, Nobel ödülü sahipleri (barış ve edebiyat hariç), diplomasız inşaat mühendisleri veya cerrahlar var mı diye sorularak itiraz ediliyor
Sadece yazılım alanı, diploma olmadan kariyer yapanların görece iyi iş çıkarabildiği istisnai bir alan olabilir
Ben de üniversiteye gitmedim ama teorik temelimin eksik olduğunu biliyorum; çoğu işte gerekmese de bir gün mutlaka gerekiyor
Sıkı teknik temelli alanlarda diploma şart ama birçok ofis işinde diploma bilgisiyle ilgisi olmayan işler için bile diplomasızlar eleniyor
Diploma, zayıf bir potansiyel sinyali. Güçlü sinyal ancak birlikte çalışınca görülüyor. Bu sadece gerçekliğin yansıması
Diploma almak için büyük para veya öğrenci kredisi zorunlu değil; düşük harçla diploma veren pek çok ülke var
Gerçek çıktının diploma değil 'bilgi' olduğu savunuluyor
Örneğin yalnızca tıp fakültesi bitirme belgesi alarak gerçekten doktor olunabilir mi? Hiç bilgiye ihtiyaç yok mu?
Nitekim üniversitede gerçekten çalışmaya odaklananların iş bulması daha kolay olmuş. Çeşitli fırsat ve kaynakların göz ardı edilmesi üzücü
Üniversite öğrenmek için mükemmel bir ortam; ne kadar emek verirsen o kadarını alırsın
Bölümle ilgisi olmayan ofis işlerinde diploma = giriş bileti ve gerçek bilgi çoğu zaman fazla önem taşımıyor. Tarih mezunu biri bile satış pozisyonunda diplomasız birine göre daha kolay seçilebiliyor
Şirketler diplomayı zorunlu tuttuğu sürece üniversiteler diploma fabrikası olmak zorunda kalacak
LLM'lerin beyaz yaka junior işleri ortadan kaldırdığı iddia ediliyor. Üniversitelerin hızla değişmesi gerektiği söyleniyor
Oysa junior olmanın özü gelişecek biri olmaktır; sadece angarya iş yapan kişi olmak değil
LLM'ler şu an ancak giriş seviyesi gibi; deneyimli kişilerin yerini almaları hâlâ uzak. Asıl rolleri tam ikame değil, iş verimliliği sağlamak
Beyaz yaka junior'lar yok olursa sonunda senior'lar da kalmayacak
Hukuk/vergi açısından junior çalışanların yük olduğu iddiasına karşı, bunun vergi indirimi gibi etkilerinin de olabileceği belirtiliyor
Üniversitelerin tam olarak neye 'pivot' edeceği de sorgulanıyor
Bir profesör, AI kullanımına izin verdiğini ve dış kaynak kullanımının belgelenmesini istediğini, ama ChatGPT soruyu çözemeyince öğrencilerin 'Şimdi ne yapacağım?' diye tepki verdiğini söylüyor. Yani öğrencilerde sabır ve problem çözme direnci eksik
Yaş fark etmeksizin sabrın ve sebatın azaldığı da söyleniyor. Özellikle ezberci eğitim ve anında cevap alma alışkanlığı eleştiriliyor
Öğrencinin bu tavrı, geçmişte öğretmenlerin öğrenme isteğini kırmasının sonucu olabilir deniyor
LLM ile kopya çeken öğrencilerin gerçek iş hayatında ne kadar rekabetçi olacağı konusunda kaygılar var
Gelecekte piyasada ayakta kalacak olanlar, yalnızca AI'a yaslanmayıp temel becerilere sahip olanlar olacak
Hatta birkaç on yıl sonra emeklilik yaklaşırken AI dönüşümü konusunda karamsar olunsa da, sorunları 'AI olmadan' çözebilenlerin hayatta kalacağı düşünülüyor
Herkes 'tesisatçı' örneğini veriyor ama gerçek tesisat işi hiç de kolay değil
ChatGPT'den ödevi doğrudan kopyala-yapıştır yapmak gibi bir tembellik yaygın
Gösterişten ibaret işlerle gerçek yetkinlik arasındaki farkı anlayan şirketlerde çalışmak gerektiği, içi boş şirketlerin de yakında batacağı söyleniyor
AI çıkmadan önce beceri geliştirenlerin avantajı var. Yazma becerisi ve bilgisayarın temelleri değerini koruyacak
İspanya'da üniversitede okuyan biri, İngilizce kaynakları çevirip ödevde kullanırken eskiden suçluluk hissettiğini, ama LLM çağında bu duygunun azaldığını söylüyor
LLM'lerin ücretsiz özel ders imkânı sunması olumlu da görülebilir
Eskiden sadece varlıklıların erişebildiği özel ders, artık ChatGPT sayesinde herkes için erişilebilir ve bu, tabanı yukarı çekiyor
TA'lerin dil engeli gibi yüz yüze sorunları da aşabiliyor
Yüksek ders ücretleri olmadan herkesin benzer düzeyde destek alabilmesi, eğitimin demokratikleşmesi olarak görülüyor
Ama gerçekte birçok öğrenci LLM yanıtlarını doğrudan kopyalayıp ödev diye teslim ediyor
LLM'yi tutor olarak kullanıp kendine uygun öğrenme tarzını bulan gerçek örnekler de var
Ancak üniversite sadece 'rekabet'ten ibaretse insani değeri azalıyor ve gerçek eğitim de geriliyor. Kopya araçlarının eşitlenmesinin gerçekten iyi bir şey olup olmadığı da sorgulanıyor
Çocukların gerçekten kitap okuma ve derin düşünmede zorlanıyor olmasının üzücü olduğu söyleniyor
Hollanda'daki üniversitelerde ödev sonrası doğrudan soru-cevap, kod açıklaması gibi yöntemlerle kopya yeterince tespit edilebiliyor
Neden yalnızca öğrencilerin kopya çekmesi ahlaki öfke yaratıyor da, üniversitelerin öğrencileri 'dolandırması' gibi davranışlar, örneğin eğitim kalitesine göre aşırı ücret istemesi, tolere ediliyor diye soruluyor
Asıl meselenin ahlak değil, üzüntü olduğu söyleniyor. Öğrencilerin kendi başına düşünme, eleştirel düşünme ve zorlukları aşma gücünü giderek kaybetmesinin kendisi üzücü
Yani mesele ahlaki öfke değil, bu durumun başlı başına iç karartıcı olması
Medyanın, ChatGPT'nin 'ödeve yardım etmesi' ile 'kopya çekmeyi' birbirine karıştırması eleştiriliyor
Üniversite harçları, mezun olunca alınan maaşa yaklaşınca gerçek maliyet iki katına çıkıyor
Bu, iş piyasasına giriş engeli olmasının yanında fiilen öğrencilerin 'sömürülmesi' anlamına geliyor
Öğrencilerin de nihayetinde sisteme katkı sunduğu söyleniyor. LLM ile ödev kolaylaşırsa daha çok kişi lisansüstüne gider ve 'herkes kazanır' deniyor; ama gerçeklik daha sert
Gençlerin 'kibirinin', sonunda onların operator değil engineer olmasını engellediği söyleniyor
Engineer olmak için ortalamanın üzerinde zekâ, uygun çevre ve emek gerekir. Nüfusun yarısının böyle olması mümkün değil