Koronal Kütle Atımı (CME) çarpması yakın, Dünya’ya yönelen 2 CME daha

 (spaceweatherlive.com)
1 puan yazan GN⁺ 2024-05-11 | 1 yorum | WhatsApp'ta paylaş
  • 10 Mayıs 2024 15:46 UTC itibarıyla, beklenen ilk CME şoku STEREO Ahead’e ulaştı; bu da Dünya’da güçlü bir jeomanyetik fırtına olasılığını artırdı
  • STEREO Ahead’de Bt 41nT, Bz -33nT gözlemlendi; Dünya’da da benzer değerler görülürse G4 jeomanyetik fırtına koşulu olan Kp8’e kadar çıkılması mümkün
  • Güneş lekesi bölgesi 3664, önceki günden bu yana X1.1 ve X3.9 sınıfı patlama olayları daha üretti; X3.9 flaresi 06:53 UTC’de zirveye ulaştı
  • Her iki olay da asimetrik halo CME saldı; büyük bölümü güneybatıya yönelse de Dünya yönlü bileşen de içeriyor
  • Dünya’nın yanından geçme olasılığı yüksek CME sayısı toplam 6’ya çıktı; yaklaşık 5 gün boyunca uzay havası karmaşıklaşacak ve tek tek CME’leri ayırt etmek zor olabilir

Yaklaşan CME şoku ve G4 fırtına olasılığı

  • Beklenen CME’lerden ilki STEREO Ahead’e ulaştı
    • STEREO Ahead, DSCOVR’a göre Güneş’e biraz daha yakın bir uydu
    • Bu uyduda maksimum gezegenler arası manyetik alan Bt 41nT, minimum Bz -33nT kaydedildi
  • Dünya’da da benzer değerler gözlemlenirse güçlü bir jeomanyetik fırtınaya yol açabilir
    • G4 jeomanyetik fırtına koşulları, yani Kp8 mümkün
    • Bu fırtına, mevcut güneş döngüsündeki en güçlü jeomanyetik fırtınalardan biri olabilir
    • Akşam saatlerinde Orta Avrupa’nın birçok bölgesinde aurora görülebilir

Güneş lekesi bölgesi 3664’ün ürettiği ek CME’ler

  • Güneş lekesi bölgesi 3664, X sınıfı flare üretmeyi sürdüren başlıca aktif bölge
    • Önceki günden bu yana 2 ek X sınıfı patlama olayı üretti
    • Bunlardan biri X1.1 olayı
    • Diğeri ise 10 Mayıs 2024 itibarıyla en büyük olay olan X3.9 güneş flaresi; 06:53 UTC’de zirveye ulaştı
  • Her iki olay da patlayıcı nitelikte ve asimetrik halo CME saldı
    • Her iki CME de Dünya yönlü bileşene sahip
    • Güneş lekesi bölgesi 3664’ün konumu nedeniyle CME’lerin büyük kısmı güneybatıya yöneliyor
    • Yine de Dünya’ya ulaşmaları bekleniyor
  • Dünya’nın yanından geçme olasılığı yüksek CME sayısı toplam 6 oldu
    • Önümüzdeki birkaç gün boyunca bunları tek tek ayırt etmek pratikte zor olabilir
    • Yaklaşık 5 gün boyunca Dünya çevresindeki uzay havasının karmaşık olması bekleniyor
    • Beklenen jeomanyetik fırtına koşulları en fazla G4(Kp8) seviyesinde

İlgili okumalar

1 yorum

 
GN⁺ 2024-05-11
Hacker News yorumları

  • Etkisi oldukça büyük. Elektrik şebekesinde geniş çaplı voltaj kontrol sorunları yaşanabilir ve bazı koruma sistemleri kritik ekipmanları yanlışlıkla şebekeden ayırabilir.
    Uzay aracı operasyonlarında yüzey yüklenmesi ve takip sorunları ortaya çıkabilir; duruş sorunlarının düzeltilmesi gerekebilir.
    Bunun dışında indüklenen boru hattı akımları önleyici tedbirleri etkileyebilir, kısa dalga radyo yayılımı düzensizleşebilir, uydu navigasyonu saatler boyunca zayıflayabilir ve düşük frekanslı radyo navigasyonu da kesintiye uğrayabilir. Aurora, Alabama ve Kuzey Kaliforniya gibi düşük enlemlerde bile gözlemlenmişti.
    https://www.swpc.noaa.gov/

    • Genelde oldukça güçlü jeomanyetik fırtınalarda bile kayda değer hasar bildirilmediği sık görülür, ancak bu akşam İsveç’in Stockholm kentinde ışıkların titrediğine dair bildirimler vardı.
      Stockholm’ün kendisi de aurora görmek için epey güneyde kaldığından bu oldukça sıra dışı.
    • Porto Riko’da da aurora görüldüğüne dair haberler var. Bu kadar güneyde son gözlemin 103 yıl önce olduğu söyleniyor.
      Yerel medya kuruluşu "Primera Hora"daki yeni haberden alıntı şöyle:

      "Por Primera Hora. 11 de mayo de 2024 • 7:53am. Las aurora borales que decoraron el cielo anoche se lograron ver en Puerto Rico, fenómeno que no se veía en la Isla desde hace 103 años"
      İngilizce çeviri:
      "For First Hour. May 11, 2024 • 7:53am. The northern lights that decorated the sky last night were seen in Puerto Rico, a phenomenon that had not been seen on the Island for 103 years"

    • Pulsar tabanlı navigasyonun da etkilenip etkilenmediğini merak ediyorum. Muhtemelen etkilenmez gibi geliyor.
    • Bugün ABD Merkez Saati ile 20:00’de uçağım var; böyle bir durumun uçaklar için ne anlama geldiğini merak ediyorum.

  • "The Threat of a Solar Superstorm Is Growing—And We’re Not Ready"
    https://www.scientificamerican.com/article/the-threat-of-a-s...
    İlgili tartışma: https://news.ycombinator.com/item?id=40196820

    • İnsanlık sorunları halının altına süpürmekte ve çeşitli tehditlere hazırlıksız yakalanmakta çok becerikli.
    • İşlemci ve bellek gibi bilgi işlem donanımları üzerinde gerçekte ne tür etkiler olduğunu araştıran kaynaklar görmek isterim.
      Bu tür bileşenlerin kalıcı olarak zarar görüp göremeyeceğine veya parazitten etkilenip etkilenmeyeceğine dair ölçümler ve uygulanabilir bilgiler gerekiyor.

  • PJM (ABD’nin doğusundaki elektrik şebekesi) uyarı yayımladı.
    104202 Warning
    Geomagnetic Disturbance Warning
    05.10.2024 13:48
    PJM-RTO
    10 Mayıs 2024 13:48’den 10 Mayıs 2024 21:00’e kadar jeomanyetik bozulma uyarısı yayımlandı. Bu süre boyunca K8 veya üzeri seviye için GMD uyarısı geçerli.
    Saat dilimi ABD Doğu Saati. Henüz alınacak bir aksiyon yok; yalnızca uyarı yayımlanmış durumda.

  • Ortalıkta dolaşan aurora fotoğrafları kesinlikle etkileyici, ama insanın aklına Carrington Olayı[1] ve onunla aynı ya da daha büyük ölçekte gelecekte yaşanabilecek olaylar geliyor
    Elektronik uzmanı değilim, ama bugün böyle olaylara karşı savunmasız olmamızın nedeni muhtemelen altyapının en baştan bu tür olaylar düşünülerek inşa edilmemiş olması ve artık yükseltme maliyetinin altından kalkılamayacak kadar büyümüş olması
    Örneğin yeterince yıkıcı bir koronal kütle atımı gerçekleşip Dünya’nın elektronik altyapısını ve elektrik şebekesini baştan kurmamız gerekse, ikinci seferde nasıl tasarım değişiklikleri yapardık? Yerleşik elektromanyetik girişim kalkanlaması, kritik sistemlerde yedeklilik, hassas sistemleri kapatan erken uyarı, daha küçük ve birbirine bağlı dağıtık elektrik şebekeleri gibi şeyler akla geliyor
    Bu tür önlemler büyük bir CME’yi durdurmaya yeter mi, yoksa bir deve çakıl taşı atmak gibi mi olur?

    1. https://en.wikipedia.org/wiki/Carrington_Event
    • Elektronik cihazlar ve Carrington Olayı ya da yüksek irtifa EMP konusunda fazla endişelenmeye gerek yok. Çünkü dalga boyu çok uzun, elektronik cihazlar ise çok küçük
      Asıl risk, uzun kablolarda indüklenen akım. Yakın zamanda okuduğum bir yazıda, uzun mesafeli fiber optik kabloların deniz altında olsalar bile savunmasız olduğu söyleniyordu
      Elektrik şebekesini güneş fırtınalarından korumanın görece kolay olduğunu anlıyorum. Hassas ekipmana topraklama eklemek yeterli. Kablolardan çok transformatörlerin yok olabileceği izlenimindeyim. Uygulanabilir, ama devletin elektrik şirketlerini düzenlemesi ve finanse etmesi gerekiyor
      Bu, dağıtık elektrik şebekesi kurmaktan çok daha ucuz. Her eve yeterli güneş paneli ve batarya koymaktansa, güneşli bölgelere çok sayıda güneş paneli kurmak çok daha verimli
      Erken uyarı sistemleri zaten var. Bu uyarı da parlamayı tespit edip Dünya’ya ulaşıp ulaşmayacağını ve ne zaman ulaşacağını tahmin eden uzay havası takibinden geldi. Elektrik şebekesinin geçici olarak kapatılıp kapatılmayacağına nasıl karar verileceğini kimin düşündüğünü bilmiyorum, ama kesinlikle düşünülmesi gereken bir konu
    • Böyle bir şey olursa hedefin sistemi olabildiğince hızlı yeniden çalışır hale getirmek olacağını düşünüyorum
      Bu yüzden en azından kısa vadede, saydığın maddelere çok zaman ve emek harcamak zor olabilir. Dağıtıklaşma tasarımdan çok ihtiyaçtan doğabilir
    • Gerçekten yaşandığı kanıtlanmamış aşırı bir siyah kuğu olayı için para harcamak isteyen kimse olmayacaktır
      Yine de Carrington Olayı’ndan bu yana manyetik alan %15 zayıfladı ve manyetik kutuplar hızla hareket ediyor. Kuzey kutbu Sibirya’ya doğru, güney kutbu ise çoktan Antarktika kıtasının dışına çıkmış durumda ve Endonezya yakınlarında buluşacak bir yöne ilerlediği söyleniyor
      Güneş bir mikronova yaşarsa elektrik sistemleri gibi şeylerin hayatta kalma olasılığı düşük. Her hâlükârda CME en küçük endişe ve Dünya’nın bu tür olaylara beklenmedik biçimlerde tepki verdiğini görmek gerekiyor

  • Bu seferki K-index 8; aşırı G5 jeomanyetik fırtınadan bir kademe düşük (https://en.wikipedia.org/wiki/K-index)
    Bulamadığım için merak ediyorum: Carrington Olayı’nın K-index değeri kaçtı?

  • 1989’da Quebec iletim hattı jeomanyetik fırtınadan etkilenmiş ve tüm Quebec elektrik şebekesi ile ABD’nin kuzeydoğusundaki elektrik şebekesi çökmüştü
    https://en.wikipedia.org/wiki/March_1989_geomagnetic_storm

  • İlgili YouTube kanalı: https://www.youtube.com/watch?v=bKGlGCIiyZE
    Bu kişi birkaç yıldır her sabah güneş havası raporu yapıyor

    • Küresel EMP olasılığının %12 olması oldukça yüksek değil mi?
    • Bazı şeylerde haklı, ama rastgele araştırma makaleleri gösterip çoğunu yanlış yorumladığını söyleyen bir çürütme gördüğümden beri izlemiyorum: https://youtu.be/3fTLZTEE7mU
    • Şahsen Dr Skov’u daha çok tercih ediyorum: https://www.youtube.com/watch?v=nXia20jA4tI

  • Geçmişte güçlü güneş etkinliği sırasında veri merkezimdeki bellek modüllerinde ECC düzeltme işlemlerinin büyük ölçüde arttığını görmüştüm
    Benzer bir olgu gören var mı merak ediyorum

  • Bir bilim sunucusu, güneş tutulması gözlüğü takıldığında güneş lekelerinin büyütme ekipmanı olmadan da görülebileceğini söyledi

    • Şu anda Kuzey Amerika’dan gözlemliyorum; Güneş’in alt kenarına yakın bir tane görünüyor. Güneş’in dönüşü nedeniyle son birkaç gündür yavaş yavaş sağa doğru hareket ediyor. Ucuz bir güneş tutulması gözlüğü kullanıyorum
    • Kesinlikle görünüyor. Bugün öğleden sonra baktım, çok güzeldi
    • Denedim ama hiçbir şey göremedim