Bluesky: Açık sosyal web
- Bluesky ağı, federasyon aracılığıyla açılarak kullanıcıların kendi verilerini barındırabilmesine olanak tanıyor
- Geleneksel sosyal medyada verileri şirketler depolarken, Bluesky kullanıcılara verilerini doğrudan yönetme seçeneği sunuyor
- Kullanıcılar verilerini Bluesky'de saklayabilir, başka bir şirkete emanet edebilir veya kendileri saklayabilir; bunu istedikleri zaman değiştirebilirler
- Artık federasyon sayesinde hizmetler arasında karşılıklı bağlantı mümkün hale geliyor; böylece web'de olduğu gibi farklı uygulamalar ve deneyimler arasında özgürce geçiş yapılabiliyor
- Bugün duyurulan federasyon sürümü self-hosting için hazırlandı; ilk aşamanın ardından daha büyük sunucular işletmek isteyen kullanıcılara da açılacak
- Geliştirici blogunda daha teknik bir genel bakışa ve nasıl katılabileceğinize dair bilgilere ulaşabilirsiniz
Sık sorulan sorular
- Bluesky'de kendi sunucunuzu çalıştırmasanız bile mevcut kullanım deneyiminde bir değişiklik olmuyor
- Federasyonla birlikte kullanıcıların sosyal medya üzerindeki kontrolü geri kazanması ve sosyal medyanın kamusal bir altyapı olarak açık ve güvenilir internet gibi işlemesi gerektiği vizyonu hedefleniyor
- Bluesky ortadan kalksa bile veriler farklı sitelerde barındırılıyorsa ağ yeniden kurulabilir
Bluesky ile Mastodon arasındaki farklar
- Bluesky'de sunucu seçimi, gördüğünüz içeriği etkilemiyor; farklı sunuculardaki gönderiler bir araya getirilerek gösteriliyor
- Mastodon'dan farklı olarak Bluesky küresel sohbete odaklanıyor; moderasyon ve akışlar sunucuya bağlı değil ve hesap taşınabilirliği sunuluyor
- Kullanıcılar kendi sunucularını kolayca değiştirebilir; bu da kullanıcının kimliğini veya verilerini etkilemez
Self-hosting ve ağa katılma yolları
- Şu anda teknik bilgi gerekiyor, ancak zamanla sunucu barındırma daha kolay hale gelecek
- Daha fazla bilgi için geliştirici blogu, Github'daki PDS deposu ve PDS yöneticisi Discord'u kullanılabilir
GN⁺ görüşü
- Bluesky, kullanıcıların kendi verilerini kontrol etmesini ve sosyal medyanın geleceğini kamusal bir altyapıya dönüştürmeyi amaçlayan yenilikçi bir yaklaşım sunuyor
- Bu tür açık sosyal ağlar, kullanıcılara daha fazla seçenek ve özgürlük vererek geleneksel sosyal medya platformlarının merkezi kontrolünden uzaklaşma fırsatı sağlıyor
- Bluesky'nin federasyon modeli, internetin açıklığına benziyor; bu da hem kullanıcılar hem geliştiriciler için daha iyi bir kamusal sohbet zemini oluşturabilecek önemli bir gelişme
1 yorum
Hacker News görüşleri
Bluesky mühendislik ekibi, kendi PDS host’unu çalıştırmak isteyenlere yardımcı olmak için teknik ayrıntıları ve kurulum aracını GitHub deposunda sunduğunu, sorun yaşanması halinde ise Discord üzerinden destek verdiğini belirtti.
Bir kullanıcı, Bluesky’ye geçtikten sonra teknik olmayan arkadaşları Twitter’da kaldığı için yeniden Twitter’a döndüğünü söylüyor; Bluesky’nin Twitter’la rekabet etmeye çalışmasını olumlu bulsa da ürünün Twitter kadar iyi olmadığını, video paylaşımı ve DM özelliğinin bulunmadığını vurguluyor. Bluesky’nin yeterli kullanıcı tabanı oluşturamazsa başarısız olacağından endişe ediyor.
Başka bir kullanıcı, Bluesky’nin Mastodon’a yönelik eleştirileri çözdüğünü düşündüğünü, ancak özellikle moderasyon katmanı hakkında daha ayrıntılı bilgi almak istediğini söylüyor.
Bir başka kullanıcı, Bluesky başarılı olduktan sonra federasyon özelliğini kapatıp kapatmayacağını merak ediyor ve bunu Google Chat’in XMPP federasyonunu sonlandırmasıyla karşılaştırıyor.
Bir kullanıcı, Bluesky’nin bu çıkışından çok memnun olduğunu ve ekibin başarılı olacağına inandığını, ancak bazı kişilerin haklı şüpheleri bulunduğunu söylüyor. Yine de kendi PDS’sini çalıştırıp çalıştırmayacağından henüz emin değil.
Başka bir kullanıcı, Bluesky’nin yeni fikirlerini, özellikle de Mastodon’a kıyasla federasyona getirdiği farklı yaklaşımı beğeniyor ve Mastodon’ın birçok açıdan yetersiz kaldığını düşünüyor. İçerik keşfi, arama işlevi, federasyonun sorunları ve instance’ların moderasyon yetkileri gibi noktaları eleştirirken, Bluesky’nin daha iyi bir tasarıma sahip olduğunu belirtiyor.
Bir kullanıcı, Bluesky’nin merkezi sayılabilecek bir moderasyon modeline sahip olduğunu ve birinin Bluesky’yi satın almak ya da üzerinde nüfuz kurmak istemesi halinde bunun hâlâ mümkün olacağını belirtiyor.
Başka bir kullanıcı, Bluesky web sitesinde “eski sosyal” ile çok sayıda karşılaştırma gördüğünü, ancak kendi node’unu çalıştırmak ya da ağa katılmak isteyenler açısından gerçek rakibin Mastodon gibi projeler olacağını söylüyor; web sitesinde Mastodon’la karşılaştırma bulunmamasının değerlendirme yapmayı zorlaştırdığını ekliyor.
Bir kullanıcı, Docker kullanarak fly.io üzerinde Bluesky kurduğunu ve bunu GitHub’da önerilenden çok daha az kaynakla çalıştırdığını paylaşıyor. Kurulumun biraz daha basit olabileceğini söylüyor ve kendi kurulumunu Discord’da paylaştığını belirtiyor.
Son olarak bir kullanıcı, her PDS’nin en fazla 10 hesabı host edebildiğini ve saat başına 1500, gün başına ise 10 bin etkinlikle sınırlandırıldığını belirtiyor; bunun Bluesky’nin rekabeti sınırlama girişimi olabileceğinden şüphe duyuyor.