- Yapay zeka nedeniyle yazılım geliştirme maliyetleri hızla düşerken, yalnızca işlev sunan ürünler artık pazarda karşılık bulmuyor; yeni taban çizgisi MLP (kullanıcının duygusal olarak sevebileceği minimum ürün)
- MVP başlangıçta Eric Ries’in build-measure-learn döngüsü üzerinden hızlı öğrenme aracıydı, ancak pratikte “asgari düzeyde çalışan ürün” çıkarmanın bahanesine dönüştü
- Temel işlevleri hayata geçirmek için en az $200K gereken dönemden, bugün bunun $20~$100’a hatta müşterinin kendisinin yapabileceği bir noktaya gelinmesi, işlev temelli farklılaşmayı anlamsızlaştırıyor
- SaaS ihtiyaç piramidinde Functional → Reliable → Usable → Lovable sırasıyla yukarı çıkmak gerekiyor; duygusal bağ kuran müşteriler daha yüksek retention, daha yüksek LTV ve ağızdan ağıza büyüme yaratıyor
- Lovability, yapay zekanın henüz kopyalayamadığı alan; ürünün kullanıcıyla kurduğu duygusal ilişki son savunma hendeği (moat) olabilir
MVP’nin bozulması ve MLP’nin ortaya çıkışı
- MVP (Minimum Viable Product) başlangıçta minimum çabayla müşteri hakkında maksimum öğrenme sağlamaya yönelik bir çerçeveydi, ancak zamanla anlamı “minimum işlevli ürün” seviyesine indirgenmiş oldu
- MVP’yi doğru kullanan her bir ekibe karşılık, “zaten MVP” bahanesine sığınan yaklaşık 10 ekip var
- Ürünün iskelet halinde piyasaya sürülüp o halde kalması bir kalıba dönüştü
- MLP, kullanıcının gerçekten sevebileceği ürünün mümkün olan en erken versiyonudur — hızlı, sezgisel, görüş sahibi ve kullanıcıda “bu gerçekten çok iyiymiş” anı yaratan bir ürün
- MVP teriminin kendisi kirlenmiş durumda; farklı bir sinyal vermek için farklı bir terim gerekiyor
Çıtanın yükselme nedeni: yapay zeka ve geliştirme maliyetlerinin çöküşü
- Yazılım geliştirme pahalı olduğu için MVP popülerdi; “işlevsel”in ötesine geçmenin gerçek bir maliyeti vardı, bu yüzden iskelet ürün çıkarıp yinelemek mantıklıydı
- Bugün yapay zeka yazılım geliştirme maliyetlerini sert biçimde aşağı çekiyor ve mevcut tüm ürünler en az 3 cephede rekabet baskısıyla karşı karşıya
- Büyük bir yeni rakip dalgası: Eskiden temel işlevler için en az $200K gerekirken, bugün bunu $20, $100 ya da ücretsiz yapmak mümkün
- Mevcut rakiplerin çıkış hızı artıyor: Mühendislik ekiplerinin yapay zekayı kullanıp kodun %90’ından fazlasını yapay zekaya yazdırdığı birçok örnek var
- Müşteri kendi ürününü kurabiliyor: Herkesin builder olabildiği bir döneme girildi
- Temel ürün faydası metalaştıkça, işlev temelli farklılaşma tamamen anlamsızlaşma noktasına geliyor
- Yapay zeka işlevleri bir gecede çıkarabilir ve birkaç gün içinde diğer işlevleri yakalayabilir; ancak kullanıcının ürünle kurduğu özgül duygusal ilişkiyi — ürünün konuşma biçimini, başarıyı kutlama tarzını, hataları ele alışını — hâlâ kopyalayamıyor
- Bu duygusal unsurlar zaman içinde bileşik şekilde birikiyor ve kopyalanmaları son derece zor
SaaS ihtiyaç piramidi
- Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde olduğu gibi, temel güvenlik ve emniyet sağlandığında insanlar bağlantı, aidiyet, amaç ve neşe gibi daha üst düzey şeyleri arar
- Müşterinin seçeneği varsa, işlevsel ama ruhsuz ürünlere katlanmak zorunda kalmaz
- Piramidin 4 katmanlı yapısı:
- Functional — Çalışıyor mu? Yükleniyor mu, çökmeden vaat edilen işi yapıyor mu?
- Reliable — Güvenli ve güvenilir mi?
- Usable — Kolay ve sezgisel mi?
- Lovable — Duygusal olarak keyif veriyor mu, etkileşim sonrasında olumlu bir his bırakıyor mu?
- Ürünlerin çoğu alt iki katmanda (Functional, Reliable) kalıyor ve MVP diye adlandırılan ürünlerin çok azı bunun ötesine geçiyor
- Duygusal bağ kuran müşteriler daha yüksek retention ve daha yüksek LTV gösterir, ayrıca çevrelerine tavsiye eder; ağızdan ağıza büyüme her zaman en iyi büyüme kanalıydı, ancak insanlar yalnızca kendilerinde duygu uyandıran ürünlerden bahseder
- Not: Yapay zeka ajanları için araçlar ya da LLM arayüzleri geliştiriyorsanız lovable olmak önemli olmayabilir; yalnızca MCP protokol bağlantısı gerekebilir. Ancak insan kullanıcı tabanı istiyorsanız piramidin alt seviyelerinde kalmamalısınız
Lovable’ın pratikte nasıl göründüğü: Love Marks
- Love marks, ürün içinde ortaya çıkan beklenmedik insani neşe anlarıdır — işlevsel olarak faydasız olabilirler ama insanların en çok hatırladığı şeylerdir
- Superhuman’da gelen kutusunu sıfırladığınızda güzel bir görsel beliriyor; nicel değeri sıfır ama her seferinde gülümsetiyor
- Spotify’ın AI DJ özelliği rahat ve dürüst bir üslupla “bu şarkıyı geçen hafta her gün dinledin… hadi bir kez daha dinleyelim” diyerek kullanıcıyla bağ kuruyor
- Bu küçük dokunuşlar insani bağ anları yaratıyor ve MVP tartışmalarında asla ele alınmıyor
- MVP yaklaşımı, işlevsel olmayan her şeyi — zevk, kişilik, renk, görüş — fazla bulup kesip atacak şekilde ekipleri eğitti
- Bazı tercihler UX akışına biraz gecikme ya da sürtünme eklese de, genel deneyimi çok daha iyi hale getirir ve aynı işleve sahip 15 rakip ürün arasından seçilme nedeni olur
- Markanın duygusal katmanı tüm ürün kararlarında görünmelidir — ürünün konuşma biçimi, hataları ele alış şekli, zaferleri kutlama tarzı; bunların hepsi pazarlama katmanında değil, ürünün kendisinde düşünülmelidir
- “Kurumsal üründe confetti gibi şeyler olmaz” fikrine karşılık olarak, B2B yıllardır B2C’nin izinden gidiyor; Lovable da ciddi kurumsal traction elde etti ve “ciddiyetsiz” olduğuna dair bir şikayet gelmedi
Büyük şirket örnekleri: olumsuz örnek ve iyi örnek
- Satın alma (procurement) için Coupa kullanma deneyimi — finans ekipleri kontrol hissini sevse de, gerçek kullanıcı için enerji emen bir deneyim
- Buna karşılık Amazon uzun zamandır ‘Minimum Lovable Product’ terimini kullanıyor ve bunu liderlik ilkelerine işlemiş durumda — customer obsession, yalnızca müşterinin neye ihtiyaç duyduğunu değil, onu içtenlikle mutlu edecek şeyi de anlamaktır
- Amazon bunu seçtiğinde bu bir tercihti; bugün ise herkes için temel beklenti (table stakes) haline geldi
MLP inşa etmek için uygulanabilir yöntemler
- Özellik listesinden değil, müşteriden başlayın — Çoğu ekip özellikleri değer ve efora göre önceliklendirince, ortaya herkesin katlanabildiği ama kimsenin sevmediği ürünler çıkıyor. Bunun yerine belirli bir segment seçmek, onlarla konuşmak ve o grubun aşık olacağı işlev ve deneyim kombinasyonunu bulmak gerekir
- Love marks’ı yol haritasına koyun — Takvim sıkışınca kesilen nice-to-have kalemleri olarak değil, gerçek önceliği olan bilinçli yatırım olarak ele alın. Neşe anları, easter egg’ler, küçük etkileşimlerdeki kişilik — ürünün kullanıcı zaferini nerede kutladığını, mizahı nerede gösterdiğini, nerede insan eli değmiş gibi hissettirdiğini denetlemek gerekir
- Daha hızlı ulaşmak için yapay zekayı kullanın — Yapay zekaya “bu etkileşimi nasıl daha lovable hale getirebiliriz?” diye sorarsanız şaşırtıcı derecede iyi fikirler üretebilir. Güzel ve etkileşimli component kütüphanelerinden (hover states, transitions, animations vb.) ilham almak da mümkün
- Çıtayı açıkça yukarı koyun — Lovable’da yayına almadan önce her zaman “bu lovable mı?” sorusu soruluyor. “Çalışıyor mu?” ya da “hazır mı?” değil, duygusal deneyimi değerlendirmeye zorlayan bu tür bir soruya her ekibin ihtiyacı var. Bu çıta konmazsa ekipler her seferinde MVP’ye geri döner
- Minimumu koruyun — MLP, yayına çıkmadan önce her şeyi gold-plating yapın demek değil. Minimum, hâlâ minimum. Asıl soru, “gerçek bir duygusal an yaratan en basit şey nedir?”
Sonuçta mesele insani bağ kurmak
- Potansiyel kullanıcının sorununu ve deneyimini derinlemesine anlayıp buna kendi zevkinizi (taste) kattığınızda sihir ortaya çıkar
- Müşteriyi anlamayı göz ardı ederseniz kimse için olmayan bir ürün yaparsınız; kendinize özgü yaklaşım ve tarzı görmezden gelirseniz de genel geçer bir ürün ortaya çıkar
- Mümkün olduğunca bizzat kullanıcı olun — üzerinde çalıştığınız şeye gerçekten ilgi duymuyorsanız, onu inşa etmek için doğru kişi olmayabilirsiniz
- Yetenek ve kaynaklar metalaşıyor; geriye kalan şey kalp (heart)
- İlgilendiğiniz bir şey üzerinde çalıştığınızda kişiliğiniz ortaya çıkar; küçük kararlar, sezgiler ve keyif veren etkileşim fikirleri doğar
- MLP, içinde gerçek bir insan olduğunu hissettirecek kadar minimum kişilik barındıran üründür — o küçük kıvılcım, duygusal bağın kurulmasını mümkün kılar
- Yıllardır MVP yaklaşımının bastırdığı bu içgüdüyü artık serbest bırakma zamanı
2 yorum
Burada kastedilen ürün, sanırım şirketin hangi standartları düşük gördüğüne bağlı bir konu.
Ürün standardı yüksek olan şirketlerde ise MVP’nin hâlâ gerekli ve önemli olduğunu düşünüyorum.
Son zamanlarda aklıma sürekli gelen bir düşünce var; bence tam olarak durumu anlatıyor.
Artık tık diye ortaya çıkan yazılımlar gerçekten çoğaldıkça, MVP denen şeyin eskimiş gibi olduğunu düşünüyorum.
Sadece fikirle yatırım alınan dönem bitti; kafandaki şeyi koda dökmek artık temel beklenti haline geldiği için
En azından kullanıcının "Bu fena değilmiş" diyeceği seviyede yapmak gerekiyor; buna MLP denmesini de bir ölçüde anlayabiliyorum.
Hacker News'te de Show bölümünde gönderi sayısı çok arttığı için bunu durdurabileceklerine dair bir konuşma var.
Böyle şeyler sayesinde, zamanla ilgi gösterilip takip edilmeye değer projeler daha da artacaktır.