Tuvali Mona Lisa boyutunda kesmek telif hakkı ihlali midir? (Alt başlık: rHWP için metrik uyumlu fontlar üzerine bir soru)
(github.com/edwardkim)Fontlar, her karakter için boyutu belirlenmiş şeffaf bir tuval tanımlar ve uygulama bunu doldurarak gerçekleştirilir. Belgelerde bu tuvaller yan yana dizilerek ya da Korece jamo birleşiminde olduğu gibi belirli kurallara göre üst üste bindirilerek gösterilir.
Aynı hwp belgesi başka bir bilgisayarda açıldığında satır sonlarının değiştiği olur. Bunun nedeni, özgün font bulunamadığı için yedek bir font seçilmesi ve bu yedek fontun tuval boyutlarının özgün fontunkilerden hafifçe farklı olmasıdır.
Açık kaynak dünyası bu sorunu yaklaşık 30 yıldır çözmeye çalışıyor. Telifli fontlarla tuval boyutlarını birebir eşleştirip, font değişse bile harf aralığı, satır aralığı ve satır sonları değişmesin diye metrik uyumlu fontlar geliştiriyor ve eşleme tablolarını yayımlıyorlar. 1996'da URW++'ın Nimbus font ailesinin (Helvetica, Times, Courier uyumlu) GPL ile yayımlanmasından sonra Liberation Fonts (2007), Croscore Fonts (2012) gibi örnekler geldi.
https://wiki.archlinux.org/title/Metric-compatible_fonts
Bu 30 yıl boyunca metrik uyumluluğun kendisini doğrudan konu alan büyük bir dava bildirilemedi.
Bu süreçte uyuşmazlığın cephesi "yazı tipi tasarımı"ndan "font dosyası"na kaydı. Yazı tipinin kendisinin telif koruması kapsamına girmediği noktası netleşti (Güney Kore Yüksek Mahkemesi 1996, ABD Monotype v. Bitstream 2003); bunun yerine ağırlık merkezi, font dosyasını bilgisayar programı eseri olarak korumaya yöneldi (Güney Kore Yüksek Mahkemesi 2001 99da23246).
Güney Kore'deki bazı hukuk bürolarının uzlaşma parası odaklı pratiği tam da bu yeni cephede yürüyor. "Yazı tipinin kendisini zaten yakalayamayız ama dosyaya dokunmadınız mı?" standart kalıp bu.
Güney Kore'deki resmî belgeler Hancom Office'e bağımlı ve birçok belge, Hancom Office ile birlikte kurulan font dosyalarını kullanıyor. 2020'lerden itibaren bu bağımlılığı çözmek için çeşitli açık kaynak projeleri çıktı; 2026'da rHWP ile birlikte HWP açık kaynak geliştirmesi ve tartışmaları daha da canlanıyor.
Sorun şu:
- Açık kaynak HWP düzenleyicileri ve render araçları telifli fontları kullanamaz.
- Buna rağmen resmî bir belge açıldığında düzen bozulmamalıdır.
- Ve Hancom Office ile varsayılan gelen, resmî belgelerde sık kullanılan telifli fontlar için metrik uyumlu fontlar mevcut değildir.
Bu düğümü çözmek için bir proje önerildi. Telifli fontlardan yalnızca tuval boyutlarını alıp boş, şeffaf tuvaller üretmek ve bunların içine OFL lisanslı, değiştirilebilir açık kaynak font tasarımlarını yerleştirmek.
https://github.com/PolarisOffice/polaris_mcfg
Ancak bunu kullanma konusunda birçok kişi tereddüt ediyor. Bunun nedeni, yukarıda sözü edilen uzlaşma parası odaklı uygulamalar.
Şeffaf tuvalin kendisi ve bu tuvalleri Korece jamo birleşim kurallarına göre üst üste bindirerek gösterme yöntemi, özgün bir nitelik taşımıyormuş gibi görünüyor. Çünkü bunlar, kim yaparsa yapsın aynı ya da benzer olmak zorunda olan teknik unsurlar.
Buna karşılık, tuval boyutlarını elde etme sürecinin telifli font dosyasını izinsiz şekilde ayrıştırmak olarak değerlendirilebileceğine dair temkinli görüşler var.
https://www.oss.kr/pages/13/4507
Bunu tanıdığım bir avukata sordum. Bu tür içtihatları anlattıktan sonra, sonunda bunun ancak mahkemenin hukukî değerlendirme yapmasıyla netleşebileceğini söyledi.
"Kim yaparsa yapsın aynı ya da benzer olmak zorunda olan bir ifade, yani eser sahibinin yaratıcı bireyselliğini yansıtmayan bir ifade içeriyorsa, bu bir yaratım olarak kabul edilemez." (Yüksek Mahkeme 2009do291)
https://casenote.kr/daebeobweon/2009do291
Baştaki soruya dönelim.
Tuvali Mona Lisa boyutunda kesmek telif hakkı ihlali midir?
Sezgisel olarak öyle görünmüyor. Resmin boyutu, resmin ifadesi değildir. Fontun ifadesi, içine çizilen harflerin biçimidir; tuvalin ölçüleri değil.
Öyleyse Hancom Office ile varsayılan gelen fontları ve resmî belgeler, yıllık raporlar gibi yerlerde kullanılan fontların listesini toplayıp, her biri için şeffaf tuval fontları üretmek; sonra bunları OFL font tasarımlarıyla doldurup açık kaynak olarak yayımlamak mümkün müdür?
Bu, şimdiye kadar mahkemede hiç ele alınmamış bir alan. Birilerinin o yoldan ilk kez geçmesi gerekecek.
Soruyu açık bırakıyorum.
- Tuvalin boyutu (metrik), fontun "ifadesi" midir, yoksa uyumluluk için gereken "işlevsel bir olgu" mu?
- Uyumluluk için yalnızca metrikleri çıkarmak, font dosyasının izinsiz ayrıştırılması sayılır mı?
- Resmî belge düzenini koruma gibi kamu yararına dönük bir uyumluluk amacı varsa, meşru kullanımın sınırı nereye kadar uzanır?
- 30 yıldır büyük dava görmemiş yurtdışındaki metrik uyumlu fontlarla, Güney Kore'deki girişimlerin farklı değerlendirilmesi için bir neden var mı?
Görüşlerinizi duymak isterim. Hukuk çevrelerinden, font sektöründen, açık kaynak topluluğundan ve başka alanlardan bakan herkesin katkısı memnuniyetle karşılanır.
2 yorum
Metrikleri mutlaka font dosyasından çıkarmak gerektiğini düşünmüyorum. Çıktıyı ölçüp metrikleri tersine hesaplarsanız, bu font dosyasından bağımsız hale gelmez mi?
Sonuç ne olursa olsun, destekliyorum.