- 1940'larda endüstriyel kontrol odalarında ve fabrika içlerinde görsel yorgunluğu azaltmak ve sakinlik hissi vermek amacıyla Seafoam Green tonları yaygın biçimde kullanıldı
- Bu renk sistemi, renk kuramcısı Faber Birren tarafından önerilen endüstriyel renk kodundan doğdu ve DuPont ile iş birliği içinde endüstriyel güvenlik ve verimliliği artırmaya yönelik bir standart haline geldi
- Birren, rengin görsel verim, kaza oranı ve çalışma motivasyonu üzerinde etkili olduğunu savunuyor, yeşili de fabrika içleri için uygun ve dengeli bir renk olarak tanımlıyordu
- Hanford Site'daki B reaktörü kontrol odası gibi Manhattan Projesi tesislerinde de bu renk kodu uygulandı ve işlevsel renk tasarımının temsilî örneklerinden biri olarak kaldı
- Bu renk sistemi daha sonra endüstriyel tasarım ve mimarlığın geneline yayıldı; görsel denge ve estetik uyumu önemseyen modern renk tasarımının temellerinden biri oldu
Manhattan Projesi ve endüstriyel rengin kökeni
- 2017'de Oak Ridge'deki Manhattan Projesi sahasını ziyaret ettiğinde, X-10 grafit reaktörü kontrol odasının duvarlarına ve panellerine boyanmış Seafoam Green rengi özellikle dikkat çekiyordu
- Bu renk, 1940'ların endüstriyel kontrol odalarında ve fabrika içlerinde sık görülen bir tondu; amacı görsel yorgunluğu azaltmak ve sakinlik hissi vermekti
- Rengin kökeni izlendiğinde, bunun renk kuramcısı Faber Birren'in çalışmaları ve endüstriyel renk kodu sistemiyle bağlantılı olduğu görüldü
Faber Birren ve endüstriyel renk kuramının gelişimi
- Faber Birren 1919'da Chicago Sanat Enstitüsü'ne girdi, ancak renk üzerine bir bölüm olmadığı için ayrıldı ve psikologlar ile fizikçilerle görüşerek bağımsız renk araştırmalarına başladı
- Odasını kırmızı Vermillion'a boyayıp zihinsel etkileri test etmesi gibi alışılmadık yöntemler denedi
- 1933'te New York'a taşındıktan sonra şirketlere renk danışmanlığı önermeye başladı ve rengin doğru kullanımının satış ve üretkenlik artışına katkı sağlayabileceğini gösterdi
- Chicago'daki bir et toptancısında, mavimsi bir arka planın etin kırmızısını daha canlı gösterdiği deneyi uygulanarak satışlar artırıldı
- Ardından DuPont gibi büyük sanayi şirketleriyle çalışarak renk kuramını endüstriyel sahaya taşıdı
Endüstriyel renk kodunun doğuşu
- II. Dünya Savaşı sırasında ABD'nin savaş üretimi büyürken, Birren ve DuPont endüstriyel güvenlik ve verimliliği artırmaya yönelik bir güvenlik renk kodu geliştirdi
- Bu sistem 1944'te National Safety Council tarafından onaylandı ve 1948'den itibaren uluslararası standart olarak benimsendi
- Başlıca renk kuralları şöyleydi
- Fire Red: yangın ekipmanları, acil durdurma düğmeleri, yanıcı maddeler
- Solar Yellow: düşme gibi fiziksel tehlikelere yönelik uyarılar
- Alert Orange: makinelerin tehlikeli bölümleri
- Safety Green: ilk yardım ekipmanları, acil çıkışlar, göz yıkama istasyonları gibi güvenlik unsurları
- Caution Blue: genel bilgilendirme ve arıza işaretleri
- Light Green: duvarlarda kullanılarak görsel yorgunluğu azaltma amacı
Hanford Site'da rengin uygulanışı
- İkinci Manhattan Projesi tesisi olan Hanford Site'daki B reaktörü kontrol odasında da aynı renk sistemi uygulandı
- Tasarım ve inşaat DuPont tarafından yürütüldü ve Birren'in renk kodu doğrudan yansıtıldı
- Birren'in Color for Interiors: Historical and Modern (1963) adlı kitabında, endüstriyel ortamlarda rengin görsel verim, kaza oranı ve çalışma motivasyonu üzerindeki etkisi ele alınıyor
- Birren, “Rengin temel amacı görüş alanındaki parlaklığı kontrol ederek verimli görsel koşullar oluşturmaktır” diyerek rengin süs değil, işlevsel olması gerektiğini vurguluyordu
- Fabrika içlerindeki renkler çoğunlukla dikkat dağılmasını en aza indirmek için yumuşak ve orta tonlarda tasarlanıyordu
- “Yeşil, fabrika içleri için uygun ve dengeli bir renktir; açık yeşil ile orta yeşilin birleşimi tavsiye edilir” diye yazıyordu
Birren'in renk yönergeleri ve sahadaki uygulama
- Birren, küçük ölçekli endüstriyel alanlarda renk dağılımını şöyle öneriyordu
- Orta yeşil: duvarın alt bölümü (dado)
- Orta gri: makineler, ekipmanlar, raflar
- Fire Red: yalnızca yangın ekipmanları
- Bej: doğal ışığın yetersiz olduğu iç mekânlar
- Açık renkli zeminler
- Hanford B-Reactor kontrol odasının fotoğraflarında, bu yönergelerin tam olarak uygulandığı bir örnek görülebiliyor
Endüstriyel tasarıma yayılması
- ABD dışında Almanya da köprüler için Cologne Bridge Green adlı kendi Seafoam Green türevi rengini geliştirdi
- Bu renk, endüstriyel yapıların görsel dengesi ve estetik uyumu için tasarlandı
- Yazının sonunda 'Parts List' fontu tanıtılıyor
- Eski otomobil parça kataloglarından esinlenerek üretilmiş bir yazı tipi; daktilo ile el yazısı arasında duran, dengesiz bir forma sahip
- Otomobil tamirhanelerinin bekleme salonu atmosferini çağrıştıran bu tasarım, kişisel bir web sitesinde satılıyor
Kaynaklar ve küçük bir son not
- İlgili materyal olarak şu bağlantılar veriliyor
- Son bölümde, Oak Ridge uranyum tesisinde hâlâ çalışan bir tanıdığın babasından söz edilerek, tesislerin tamamen sökülmemiş olabileceği ima ediliyor
1 yorum
Hacker News görüşleri
Bunu ancak yazının tamamını okuduktan sonra, bunun eskiden aynı ajansta birlikte çalıştığım Beth'in yazısı olduğunu fark ettim
Kendisi gerçekten olağanüstü bir tasarımcıydı ve tasarım sezgisi çok güçlüydü
Yazıyı okurken günümüzdeki minimalizm takıntısının bize ne kadar çok şey kaybettirdiğini düşündüm
Artık düğmeler düğme gibi bile görünmüyor, görsel ipuçları (affordance) ise fazlasıyla zayıfladı
İşlevsel renk teorisini ve kullanılabilirliği ciddiyetle düşünen tasarımcılar daha fazla saygıyı hak ediyor
Renk değişiminin hayvan ekolojisini, uyku düzenlerini ve sürücülerin algısını etkilediğinden bahsediyordu
Ama yaşlı bir inşaat mühendisi yorumlarda “Bu öngörülemeyen bir şey değildi, renkler daha önce zaten araştırılıp ona göre seçilmişti” demişti; bu özellikle aklımda kalmıştı
Skeuomorphism ölmedi. Düğmeler düğme gibi, kaydırıcılar kaydırıcı gibi görünmeli
Tıklayınca LED'in yanıp sönmesi ve hafifçe içeri göçmesi hissi hemen gözümde canlanıyor
Elbette biraz 80'ler havası verebilir ama çekiciliği de burada
Bu rengin kullanılmasının estetik nedenleri olabilir ama mesele biraz da endüstriyel boyaların korozyon önleyici özellikleriyle ilgili
Özellikle eski endüstriyel sahalarda zinc chromate/phosphate kaplamalar yaygındı
Uçakların içindeki yeşilimsi boya bunun tipik bir örneği
Ben de yaklaşık 30 yıl önce metal levhaları sık sık seafoam renginde çinko dönüşüm kaplama boyasıyla boyardım
Muhtemelen bu yüzden ömrümden birkaç yıl gitmiştir
Aynı şirket sarı, kırmızı ve başka kimyasal bileşimlerde boyalar da satıyordu; sanırım bu metal türüne göre değişiyordu
Bana Go Away Green'i hatırlatıyor — Wikipedia bağlantısı
Biri yanlışlıkla çarpınca “fazla iyi kamufle olmuştu, o yüzden göremedim” gibi bir hukuki savunmanın işe yarayıp yaramayacağını merak etmiştim
Belki “Hidden View Green” ya da “Don’t Look Here Green” gibi bir isim daha iyi olurdu diye düşünüyorum
PR ekibi olsa bunu böyle eğlenceli bir pazarlama malzemesine çevirirdi herhalde
Devlet ya da endüstriyel binalarda renk görmek bile hoşuma gidiyor
Son 30 yılda gri ve bej tonlarının tekdüzeliği iç mekânlara fazla hâkim oldu
70'lerde bankaların, okulların, hastanelerin ve McDonald'sların duvar renkleri gerçekten çok daha çeşitliydi ama 2000'lerden sonra her şey beyaza boyandı
2018'de taşındığım ev canlı bir turkuaza boyalıydı ama eski eşim üstünü griye boyamak istedi
Sonra yalnız yaşamaya başlayınca yeniden yeşil, sarı, kahverengi ve maviye boyadım
Ortam çok daha canlı oldu ama bir iç mimar gelip tadilat önerisi sunduğunda yine “modernlik=beyaz” anlayışına dönüldü
Sonunda herkesin IKEA beyazına yakınsadığı hissi var
Tavanlar ve pervazlar beyaz, bazı yerler siyah, odalarda da yumuşak yeşil ve turuncu tonları kullandım
Basit ama açık gri tekdüzeliğinden çok daha sıcak hissettiriyor
Yalnız çok fazla boya türü olmayınca rötuş işleri zorlaşıyor
Bana turkuaz renkli kokpitleri hatırlatıyor — görsel yorgunluğu azaltmaya yönelik renk tasarımının en tipik örneklerinden biri
İlgili tartışma bağlantısı
Soğuk Savaş dönemindeki Sovyet savaş uçağı kokpitlerindeki yeşilin de aynı renk teorisinden çıkmış olup olmadığını merak ediyorum
Yakıtın sarı, hidroliğin mor olması gibi sistem bazlı renk kodları da son derece sistematikti
ABD tarafına göre çok daha ince ayrılmış gibi geliyor
İç kablolamanın tamamen gri ve siyah olması bakımı çok zorlaştırıyormuş
Dış yüzeyde gri kamuflaj için iyi olabilir ama iç kısımda yüksek kontrastlı renkler çok daha verimli
Rusça arama bağlantısı
ABD tarafı bunu zinc chromate primer rengine yaklaştırarak boyanın örtücülük sorunlarını azaltmaya çalışmış gibi duruyor
Belki pilotlara tanıdık gelen bir ortam yaratmak istediler ya da sadece boya üretimindeki kısıtlar yüzündendi
Kapitalizmde talep varsa yeni bir renk üretilir ama planlı ekonomide üretim için komitenin onayı gerekir
Bu yeşilimsi ton bana Tiffany Blue'yu çağrıştırıyor
Orijinal renk niyetini korurken aynı zamanda solmuş gibi bir his veriyor
Yapay ama aynı zamanda işlevsel olarak doğal hissettiren bir ton
Acaba bu renk dizi Severance'ın iç mekân tasarımını etkilemiş olabilir mi diye merak ediyorum
Altta yeşil, üstte krem olan bu iki tonlu duvarlar tesadüf gibi görünmüyor
Sanki kapalı bir gökyüzünün altındaki bitki tonlarını andırıyor
İnsanların içgüdüsel olarak sevdiği bir renk birleşimi olabilir ya da tasarımcı biyolojik tepkiyi hesaba katmış olabilir