İsrail, Lübnan çağrı cihazı saldırısında Palantir teknolojisi kullandı

• 2024 Eylül ayında Lübnan'da İsrail'in Hizbullah mensuplarının çağrı cihazlarına patlayıcı yerleştirip patlatması nedeniyle 12 sivil öldü ve 2.800 kişi yaralandı
• Ardından gerçekleşen telsiz patlama saldırısında 25 kişi öldü, 600 kişi yaralandı ve Birleşmiş Milletler bunu savaş suçu ve sivil öldürme eylemi olarak nitelendirdi
• Yeni yayımlanan Palantir ortak kurucusu biyografisinde İsrail istihbarat birimleri ile ordusunun Palantir'in yapay zeka gözetim yazılımını kullandığı belirtiliyor
• Kitaba göre Palantir, Londra'dan bir mühendis ekibi göndererek İsrail kullanıcılarına destek sağladı, yazılım Gazze ve Lübnan operasyonlarında kullanıldı
• Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Özel Raportörü, Palantir'in İsrail ile işbirliği ve savaşla ilgili açıklamalarını gündeme getirerek, sivillere yönelik saldırıya karışan şirketlerin hesap verebilirliğinin kritik olduğunu vurguladı

---

Lübnan'daki çağrı cihazı patlama saldırısı

• 2024 Eylül'de İsrail, Hizbullah mensuplarının çağrı cihazlarına patlayıcı yerleştirip patlattı
  • Kayıplar arasında 12 ölü (2 çocuk ve 2 sağlık çalışanı dahil), 2.800 yaralı vardı
  • Sonrasında yaşanan telsiz patlaması saldırısında 25 kişi öldü, 600 kişi yaralandı
• AP News, “çok sayıda sivilin yaralandığını, sağ kalanların gözlerinde, yüzlerinde ve ellerinde ciddi yaralarla kaldığını” bildirdi
• BM bu saldırıyı öldürme, sivil hedefli saldırı, ayrım gözetmeyen saldırı gibi savaş suçları kapsamına dahil etti
  • Yaklaşık 500 kişinin ciddi göz yaralanması yaşadığı ve bunlar arasında bir diplomatın da bulunduğu bildirildi
  • BM, “sivillere korku salmayı amaçlayan şiddet eylemlerinin de savaş suçu” olduğunu kaydetti
• Eski CIA Direktörü Leon Panetta olayı “terör eyleminin bir biçimi” olarak niteledi

Palantir teknolojisinin kullanımı

• The New York Times muhabiri Michael Steinberger'ın biyografisi The Philosopher in the Valley'da, İsrail'in Palantir teknolojisi kullandığını yazdı
  • Mossad, Gazze savaşından önce bile Palantir teknolojisini kullanıyordu
  • 7 Ekim sonrası Shin Bet ve IDF'nin Palantir yazılımını edinme çabası
• Palantir İsrail kullanıcılarına destek vermek için Londra'dan bir mühendis ekibi gönderdi
  • Tel Aviv'deki ofisinin ikinci katını kiralayarak istihbarat analistlerine eğitim verdi
• Kitaba göre Palantir yazılımı Gazze bölgesindeki askeri operasyonlarda ve Lübnan operasyonlarında kullanıldı
  • Özellikle ‘Operation Grim Beeper’ sırasında çağrı cihazları ve telsizlere patlayıcı takılarak yüzlerce Hizbullah ajanının yaralanması rapor edildi

BM raporu ve şirket sorumluluğu

• BM Filistin İnsan Hakları Özel Raportörü Francesca Albanese, Palantir'in Gazze savaşına dâhil olmasını belgelendirdi
  • 2024 Ocak ayında Palantir, İsrail ile stratejik ortaklık anlaşması yaptı ve Tel Aviv'de bir yönetim kurulu toplantısı düzenledi
  • 2025 Nisan'ında CEO “Filistinlilerin çoğunun terörist olduğu” yorumunu yaptı
• Rapor, bu olayların yasadışı güç kullanımına dair yöneticilerin farkındalığını ve niyetini gösterdiğini belirtiyor
• Bu ifşaatla Palantir teknolojisinin Lübnan’daki terör saldırılarında da kullanıldığı gerçeği açığa çıktı

Eski Mossad yöneticisinin açıklamaları

• Eski Mossad şefi Yoshy Cohen, röportajında **“her ülkeye yerleştirilmiş patlayıcı ve gözetim ekipmanı ağı”**ndan bahsetti
• Palantir gibi etkili bir şirketin bir terör saldırısına karışmış olması kaygı yaratıyor

Sonuç

• İsrail'in çağrı cihazı ve telsiz patlama saldırıları sivil kayıplar ve uluslararası hukuk ihlali olarak tanımlanıyor
• Palantir'in askeri operasyonlarda kullanılan yapay zeka gözetim teknolojisinin ortaya çıkmasıyla, sivil teknoloji şirketlerinin savaşta rolü tartışması öne çıkıyor

[GN⁺]

Hacker News görüşleri

• Yorum yazmadan önce öfke ya da savaşma isteği dışında başka bir duygu hissedip hissetmediğinizi önce kontrol etme çağrısı yapılıyor
  HN, meraklı, düşünceli ve nazik sohbetler için bir alan
  Saldırgan, aşırı milliyetçi veya dini tartışmalar sitenin amacına zarar veriyor
  Konu ne kadar tartışmalı hale gelirse, yorumların da o kadar derinlikli ve somut olması gerektiğini söyleyen HN yönergeleri alıntılanıyor

• Palantir’in gerçekte hangi hizmeti sunduğu merak ediliyor
  Hukuki ya da meşruiyet boyutunu bir kenara bırakıp, sadece hangi veri veya teknolojinin satıldığını öğrenmek istiyorlar
  Acaba sosyal medya ya da telekom operatörlerinden gerçek zamanlı konum verisi mi sağladı, yoksa yapay zeka mı hedef tahmini yaptı diye soruluyor
  Bunun Palantir tarafının pazarlama abartısı da olabileceği ekleniyor

  • 972mag.com haberine göre Palantir teknolojisi İsrail’in yapay zeka tabanlı hedef seçme sisteminde kullanıldı
    Kişilerin hareket kalıpları, iletişim baz istasyonlarına yakınlığı, sosyal medya eğilimleri gibi veriler analiz edilerek üst %5’lik kesim “yüksek kaliteli hedef” olarak sınıflandırılıyor, ardından bir insan denetçi onay veriyordu
    Palantir’in bu sıralama sisteminin geliştirilmesine dahil olmuş olabileceği söyleniyor
    İlgili tartışma bu yorumda da sürüyor
  • Palantir rakiplerinden birinde çalışma deneyimine dayanarak, gerçekte bunun sadece birkaç SQL sorgusu yazmak düzeyinde kalmış olabileceği tahmin ediliyor
  • Palantir büyük olasılıkla bir data lakehouse rolü oynadı
    Ancak İsrail’deki varlığının küçük olduğu ve kendi savunma sanayii yeteneklerini geçmişte abarttığı belirtiliyor
    Yine de veri entegrasyonu kabiliyeti genel olarak olumlu değerlendiriliyor
  • Palantir Gotham’ın nasıl bir ürün olduğunu merak edenlere YouTube’da videolar aramaları öneriliyor
    • Sadece Palantir’in pazarlama videoları ya da komplo teorisi videoları yerine, gerçekten içeriden deneyim paylaşabilecek kişilerden bilgi isteniyor
      İlgili bağlantı: önceki yorum

• Pager saldırısının hukuken meşru bir eylem olduğu düşünülüyor
  Ancak bu yöntemin sıradan tüketici ürünlerine de uygulanabilecek olması ciddi bir sorun ortaya koyuyor

  • Hukuki durumdan bağımsız olarak bunun bir terör eylemi gibi göründüğü söyleniyor
    Eğer Lübnan aynı yöntemle İsrailli askeri komutanları öldürseydi, bugün bunu savunanların aynı şeyi söylemeyeceği ileri sürülüyor
  • Sivilleri hedef almanın açıkça bir savaş suçu olduğu belirtiliyor
  • Yasal olup olmamasından bağımsız olarak İsrail teknolojisinin korkutucu bulunduğu, kimsenin bunun tali zararlarından biri olmak istemeyeceği söyleniyor
  • Gündelik eşyaları tuzak haline getirmenin uluslararası hukukun ihlali olduğu ve bunun yoruma açık olmadığı ifade ediliyor
  • İnsan hakları örgütleriyle BM uzmanlarının ortak görüşünün bunun yasa dışı olduğu yönünde olduğu belirtiliyor

• Terör saldırısının ölçeği ve yol açtığı zararların olduğundan küçük gösterildiği söyleniyor
  İlgili belgesel bağlantısı paylaşılıyor: YouTube videosu

  • Ancak bu videonun olgusal olarak hatalı olduğu ve çok sayıda İsrail karşıtı kaynağa dayandığı itirazı yapılıyor

• Uluslararası insancıl hukukun ihlaline öfkelenmenin neden uygunsuz sayıldığını anlamadığını soran bir yorum var

• “Operation Grim Reaper”da Palantir teknolojisinin somut olarak nasıl kullanıldığı merak ediliyor
  Hedef seçiminde kullanıldıysa, henüz patlamamış pagerların kalıp kalmadığı da sorgulanıyor

• Palantir yazılımını doğrudan kullanmış biri olarak, bunun Salesforce kadar karmaşık ve verimsiz olduğu söyleniyor
  Fikir olarak iddialı ama pratikte daha çok bürokratik bir ERP sistemine benzediği ifade ediliyor

  • Buna karşılık Foundry’nin doğru yapılandırıldığında çok güçlü bir platform olduğu savunuluyor
  • Kullanıcı deneyiminden çok içeri alınan veri miktarını maksimize etmeye odaklanmış göründüğü söyleniyor
  • Palantir’in şirketleri içeride uzmanlık geliştirmek yerine dış danışmanlığa bağımlı hale getiren bir yapı kurduğu eleştirisi yapılıyor
  • Yazılım ne kadar karmaşıksa öğrenme ve kurulum süresinin de o kadar uzun olduğuna dikkat çekiliyor
  • Rekabet daha yoğun olsaydı Palantir’in DOD için fiili tek tedarikçi olarak ayakta kalıp kalamayacağının şüpheli olduğu söyleniyor

• İsrail saldırısını eleştiren görüşlere şaşırdığını söyleyenler var
  Hizbullah’ın önce sivillere roket attığını, İsrail’in ise buna karşılık verdiğini savunuyorlar
  Eleştirenlere, “Peki o zaman İsrail bunu sivil kayıpları en aza indirerek nasıl yapmalıydı?” diye sormak istiyorlar

  • Kendisi İsrail’in yerinde olsaydı Gazze’yi işgal etmezdi
    Böyle olsaydı Hizbullah saldırılarının da daha az olacağı ve sivil kayıpların çok daha düşük kalacağı söyleniyor
    Gerçekte ise İsrail’in 10 kat fazla hava saldırısı düzenlediği ve binlerce sivilin öldüğü iddia ediliyor
    İsrail’in ateşkes anlaşmasından sonra da güney Lübnan’ı işgal etmeyi ve hava saldırılarını sürdürdüğü eleştirisi yapılıyor
  • Hizbullah’ın “İsrail Gazze’deki katliamı durdurursa saldırıları durduracağız” dediğini defalarca açıkladığı, bu tutumun desteklendiği belirtiliyor

• Palantir’in yalnızca bir veri platformu olduğu, bilgi grafiği (ontology) merkezli optimize edilmiş bir teknoloji sunduğu açıklanıyor
  Sadece Palantir’i suçlamanın adil olmadığı, aynı mantıkla Java, Python, Linux gibi teknolojilerin de suçlanması gerekeceği savunuluyor
  İsrail’in Hizbullah ve Hamas saldırılarına maruz kaldığı, buna meşru müdafaa kapsamında karşılık verdiği ve bunun yasa dışı olmadığı ifade ediliyor