- İber hasatçı karıncası (Messor ibericus) kraliçesi, yalnızca kendi türünü değil, başka bir tür olan yapıcı hasatçı karıncanın (Messor structor) erkeklerini de kopyalayabilen benzersiz bir üreme biçimi sergiliyor
- Kraliçe karıncanın, başka türün erkeğine ait spermi depolayıp yumurtaları dölledikten sonra kendi genetik materyalini ortadan kaldırarak, başka türe ait M. structor erkek klonları ortaya çıkardığı düşünülüyor
- Sonuç olarak kraliçe, iki türün erkeklerini üretirken, işçi karıncaların tamamı iki türün melez dişilerinden oluşuyor ve koloni bu şekilde sürdürülüyor
- Araştırmacılar bu olguyu açıklamak için ‘xenoparity’ adlı yeni bir terim önerdi; bu, tür kavramının kendisini yeniden tanımlamayı gerektirecek kadar sarsıcı bir keşif
- Bu iş birliği kısa vadede her iki türe de fayda sağlıyor olsa da, klonlanan M. structor erkekleri mutasyon biriktirerek uzun vadede kırılgan hâle gelebilir
Tür kavramını sarsan keşif
- Klasik tür kavramı, birbiriyle çiftleşip üreme yeteneğine sahip yavrular üreten topluluklar olarak tanımlanır
- Ancak M. ibericus örneğinde, başka bir türle çiftleşme olmadan koloninin sürdürülmesi mümkün değil; bu da mevcut tanımı sarsan bir durum
- Ekologlar, “iki türün birlikte var olması gerektiği gerçeği nedeniyle tür kavramını yeniden düşünmeliyiz” diyor
Benzersiz üreme biçimi
- M. ibericus kraliçesi, M. structor erkeğiyle çiftleştikten sonra spermi depolayıp kullanıyor
- Bazı yumurtalarda kendi genlerini ortadan kaldırarak, M. structor erkek klonları ürettiği görülüyor
- Kraliçe sonuç olarak iki türün erkeklerini üretiyor, işçi karıncalar ise her zaman iki türün karışımından oluşan dişi melezler olarak doğuyor
Araştırma süreci ve kanıtlar
- Fransa'nın Lyon kenti yakınlarındaki tarım yollarında M. ibericus kolonileri kazılarak çıkarıldı ve 26 koloniden 132 erkek elde edildi
- Neredeyse tüysüz erkeklerin M. structor, kıllı erkeklerin ise M. ibericus olduğu belirlendi
- DNA incelemeleri, her iki türün erkeklerinin de M. ibericus'a ait mitokondriyal DNA taşıdığını gösterdi; yani onları doğuranın kraliçe olduğu doğrulandı
- Araştırma ekibi bu olguyu ‘xenoparity’ olarak adlandırdı
- Laboratuvarda 50'den fazla karınca grubunu 2 yıl boyunca gözlemledikten sonra M. structor erkeklerinin doğum süreci doğrudan gözlemlendi
Evrimsel arka plan ve sorular
- M. ibericus ve M. structor, 5 milyon yıldan uzun süre önce ayrışmış, yani yakın akraba olmayan iki tür
- Bu, insanlarla şempanzelerin ayrıldığı dönemle (6 ila 8 milyon yıl önce) kıyaslanabilecek kadar eski
- Bilim insanları bu sistemin neden sürdüğünü kesin olarak bilmiyor, ancak iki tarafın da fayda sağladığı düşünülüyor
Karşılıklı fayda ve risk
- Bunun, her iki türe de yarar sağlayan simbiyotik bir ilişki olma ihtimali yüksek
- M. ibericus açısından:
- Yeterli sayıda işçi karınca sağlanması (yuva yapımı, yiyecek toplama, larva bakımı vb.)
- Yeni kraliçeler için M. structor erkeklerinin sağlanabilmesi
- M. structor açısından:
- Normalde yalnızca sınırlı dağlık alanlarda yayılmışken, klonlanmış erkeklerin yayılmasıyla coğrafi menzilini genişletmesi
- Ancak M. structor erkekleri kendi türleri içinde çiftleşmeyip yalnızca klonlar olarak var oldukları için zamanla zararlı genetik mutasyonların birikme riski bulunuyor
- Şimdilik bu, birlikte evrimleşme sürecinde başarılı bir üreme stratejisi gibi görünüyor; ancak uzun vadede sürdürülebilir olup olmayacağı belirsiz
Sonuç
- Bu keşif, karıncaların gösterebildiği üreme stratejilerinin uç çeşitliliğini kanıtlıyor
- Araştırmacılardan birinin benzetmesiyle, “bir tür diğer türü cebine koyup Avrupa'nın her yerine yanında taşıyor gibi”; bu sistem tuhaf olsa da şu aşamada son derece başarılı
- Gelecekte tür kavramı ve evrim kuramını yeniden düşündürebilecek çığır açıcı bir keşif olarak değerlendiriliyor
Henüz yorum yok.