"Try and" yapısı

• "try and" yapısı, Amerikan İngilizcesi başta olmak üzere Anglofon çevrede yaygın olarak kullanılır ve "try to" ile benzer anlam taşır
• Bu ifade, katı anlamda ele alındığında dilbilgisel olarak hata sayılabilirse de, tarihsel olarak çok eski dönemlerden beri çeşitli İngilizce konuşulan bölgelerde yaygınca kullanılmıştır
• Try and yapısı, normal eşdüzlem bağlaç yapısından farklı olarak yalnızca fiil biçimlerine özel kurallar izler ve belirli sözdizimsel gereklilik ve kısıtlamalar taşır
• Birçok bölgesel İngilizce (İngiltere, Amerika, Kanada, Güney Afrika) arasında biçimsel ve kullanım açısından ince farklılıklar bulunur
• Try and ile benzer yalancı koordinasyon (pseudocoordination) olgusu başka fiillerde de gözlenir ve hareket fiilleri (come/go vb.) ile sözdizimsel olarak farklı özellikler sergiler

---

Genel bakış

try and yapısı, İngilizce cümlelerde "try to" ile çok benzer bir anlam ve kullanıma sahiptir. Örneğin, "I'm gonna try and change the course of hip hop again" örneğinde olduğu gibi, try fiilinden sonra doğrudan and ve ardından yalın fiil gelir. Bu yapı sözdizimsel olarak normal bir koordinasyona (ordinary coordination) tam olarak eşit değildir ve çeşitli yapısal kısıtlar taşır.

Kullanım örnekleri ve tarih

• Try hem isim öbeği, hem to-infinitive, hem de gerund ile birlikte kullanılabilir
  • Örn. "I'll try the salad", "I'll try to eat this horrible salad", "I'll try adding vinegar to the salad"
• Ancak try and + fiilin yalın hali yapısı da yaygın biçimde kullanılır
  • Örn. "I'll try and eat the salad"
• Try andnin anlamı hemen hemen "try to" ile aynıdır, ancak normatif dilbilgisi açısından kimi zaman yanlış olarak işaret edilmiştir
• Bu kullanım İngiliz İngilizcesinde daha yaygın olmasına rağmen ABD ve Kanada gibi Kuzey Amerika İngilizcelerinde de görülür
• Try and yapısının kökeni 1500'lü yıllara uzanır ve bazı araştırmalar (ör. Webster’s Dictionary), try and biçiminin try todan daha eski olduğunu belirtir. Karşıt görüşler olsa da, her iki yapının da uzun süre birlikte var olması kesindir

Sözdizimsel özellikler

1) Normal koordinasyonla farklar

• Try and yapısı, standart koordinasyon kurallarını (ör. Coordinate Structure Constraint) izlememesi nedeniyle olağan koordinasyondan farklıdır

  • Örn. wh-öge taşımaya izin verilir: "Who did Mary try and talk to?" cümlesi doğrudur
  • Oysa normal koordinasyonda wh-öge taşıma mümkün değildir

• Sıralama değişimi yapılamaz:

  • "John will wash the bathroom and kill mosquitos" ile "John will kill mosquitos and wash the bathroom" her ikisi de doğrudur
  • "John will try and kill mosquitos" ↛ "*John will kill mosquitos and try" mümkün değildir

• Both ile birleştirilemez:

  • Örn. "John will try and kill mosquitos" doğrudur
  • "*John will both try and kill mosquitos" mümkün değildir

2) Biçimsel kısıt (Bare Form Condition)

• Try and yalnızca try ve and sonrası her iki fiilin de yalın halde (kök biçim) kullanılabildiği durumlarda mümkündür
  • Örn. "I will try and finish the assignment" (O)
  • "*I tried and finished the assignment" (X)
  • "*He tries and finishes an assignment" (X)
• Ancak bazı şive alanlarında (ör. Kuzeydoğu Kanada, Güney Afrika İngilizcesi) çekimli biçimlere de izin verilir
  • Kuzeydoğu Kanada: "They tries and does that" kabul edilir
  • Güney Afrika: "Noeleen tries and find answers" mümkündür

3) Bölünmezlik kısıtı

• Try ile and arasına zarf veya olumsuzluk eklenemez
  • "Try always to tell the truth" (O)
  • "*Try always and tell the truth" (X)
  • "You try not to let it bother you" (O)
  • "*You try not and let it bother you" (X)

4) Eksilti (ellipsis) mümkün değil

• "Sure, I'll try to" ifadesi kullanılabilirken, "Sure, I'll try and" mümkün değildir

Benzer yalancı koordinasyon olgusu

• try and gibi, to-infinitive yerine and bağlacının geldiği yapı, başka bazı fiillerde de görülür

  • Örn. "Be sure and visit Harry tomorrow", "Mind and get all right for next Saturday", "Remember and wash your hair"

• Hareket fiili (come/go vb.) + and birleşimi:

  • Örn. "Can you come and pick me up from the station?", "I'll go and get the mop"

• Ancak hareket fiili pseudocoordinationunun söz dizimi, try andden farklı olarak bare form kısıtını uygulamaz

  • Örn. "He came and picked me up" (fiilin geçmiş zamanlı biçimine izin verilir)

• Anlamsal açıdan da fark vardır

  • "Go and" hedef eylemin gerçekleştiğini ve bittiğini ima eder; oysa "go to" böyle bir çıkarım taşımaz

Kaynakça ve atıf

• Bu sayfayı Matthew Tyler katkıda bulunmuştur, Katie Martin tarafından 2018'de güncellenmiştir
• Ayrıntılı kaynaklar için orijinal metne bakın