- Yapay zeka ürünlerinin arayüzleri çoğu zaman fazla karmaşık olduğundan, genel kullanıcıların bunları kullanması zorlaşıyor
- Kullanıcı dostu ve sezgisel arayüzlere duyulan ihtiyaç artıyor
- Kullanıcı psikolojisini (IKEA etkisi, seçim paradoksu, bandwagon etkisi, sahiplik etkisi, foot-in-the-door tekniği) yapay zekaya uygulamayı düşünmek
IKEA etkisi: The IKEA Effect
- IKEA etkisi, kullanıcıların bir ürünün yapım sürecine katıldıklarında ona daha yüksek değer biçmeleri olgusunu ifade eder
- Bu, yumurta teorisine benzer, ancak aralarında fark vardır
- Yumurta teorisi: Süreç fazla kolaysa kullanıcı katkıda bulunduğunu hissetmez
- IKEA etkisi: Kullanıcı ürünü bizzat yaptığı için ona daha yüksek değer verir
- Yapay zeka ürün tasarımı açısından çıkarımlar
- Yapay zeka ürünleri kişiselleştirmeyi öne çıkarmalıdır
- Kullanıcının doğrudan ayarlayabildiği ve özelleştirebildiği yapay zeka asistanları, chatbot'lar vb. daha yüksek memnuniyet sağlayabilir
- Örneğin: E-posta yönetimi yapan bir yapay zeka, kullanıcının tarzına göre ayarlanabiliyorsa kullanıcı onu daha değerli hissedecektir
Seçim paradoksu: The Paradox of Choice
- Seçenek sayısı fazla olduğunda kaygı, karar felci ve memnuniyetsizlik ortaya çıkar
- 2000 tarihli bir araştırmada 6 çeşit reçel sunulduğunda insanların %30'u satın alım yaparken, 24 çeşit reçel sunulduğunda yalnızca %3'ü satın alım yaptı
- Seçenekler arttıkça kullanıcılar ironik biçimde karar vermekte daha çok zorlanır
- Yapay zeka ürünlerindeki sorunlar
- Mevcut yapay zeka ürünleri çok fazla seçenek sunarak kullanıcıda kafa karışıklığına yol açıyor
- Örneğin: Gemini'nin model seçme arayüzü, aşırı karmaşık olduğu için kullanıcı deneyimini zedeliyor
- En uygun modeli otomatik olarak seçen bir özelliğe ihtiyaç var
- İyi tasarlanmış yapay zeka ürünlerine örnekler
- Midjourney: Tek bir prompt, tek bir görsel model, 4 sonuç sunuyor → basit ve sezgisel
- Granola: Toplantı özetleyen bir yapay zeka; temiz bir UI'ye sahip ve minimum kullanıcı girdisi gerektiriyor
- Yapay zeka, kullanıcının yükünü azaltmalı ve sezgisel bir deneyim sunmalıdır
- Aşırı sayıda özellik ve ayar yerine, kullanıcının istediği işi kolayca yapabilmesini sağlayacak şekilde tasarlamak önemlidir
Bandwagon etkisi: The Bandwagon Effect
- Bandwagon etkisi: İnsanların başkalarının yaptığı davranışları takip etme eğilimi gösterdiği psikolojik olgu
- Örneğin: TikTok dansları, skinny jean modası, ALS Ice Bucket Challenge vb.
- Startup'larda bu durum viral büyümeyi ve ağ etkisini tetikler
- Yapay zeka ürünlerinin sorunu
- Bugün çoğu yapay zeka ürünü sosyal özellikler açısından yetersiz, bu yüzden kullanıcılar her şeyi tek başına keşfetmek zorunda kalıyor
- Örneğin: ChatGPT'de kullanıcıların paylaşım yapabileceği ağ özellikleri yeterince yok
- TikTok'ta ChatGPT prompt'larını paylaşma kültürü çok canlı olsa da, bunu resmi olarak destekleyen bir özellik bulunmuyor
- Görsel üretim modellerinde de iyileştirme gerekiyor
- Midjourney'nin "Explore" özelliği popüler görselleri göstermeye yarıyor, ancak arkadaşlarımın ya da kendi ağımın ürettiği içerikleri görmeye yönelik özellikler yetersiz
- Yapay zeka şu anda "single-player" durumda
- İleride daha fazla ağ tabanlı özellik ve iş birliği özelliği eklenmesi çok muhtemel
- Kullanıcıların bilgiyi daha kolay paylaşabileceği ve yapay zeka kullanım deneyimini sosyal ortamlara taşıyabileceği şekilde tasarım yapılmalı
Sahiplik etkisi: The Endowment Effect
- Sahiplik etkisi: İnsanların sahip oldukları şeylere gerçek değerinden daha yüksek değer biçmesi şeklindeki psikolojik olgu
- 1990 tarihli bir araştırmada insanlara rastgele kupa ya da kalem verilip değiştirme fırsatı tanındığında,
sahip oldukları nesneyi daha yüksek değerleme eğilimi görüldü
- Yapay zeka ürünleri için çıkarım: kişiselleştirmenin önemi
- Kullanıcı kendi ayarlarını yapıp kişiselleştirilmiş bir deneyim biriktirdikçe ürüne bağlılığı artar
- Örneğin: E-posta yapay zekası kullanıcının tarzını öğrenirse, ondan vazgeçmek daha zor hale gelir
- Granola, kullanıcının geri bildirimlerini yansıtıp kişiselleştirilmiş özetler sunarsa kullanıcı ürünü daha değerli hisseder
- Duygusal yapay zekalar da (ör. NSFW chatbot'lar) kullanıcıyla kişisel bağ derinleştikçe daha zor ikame edilir hale gelir
- İyi bir yapay zeka tasarımı, "bu ürün sadece bana göre" hissi vermelidir
- Yapay zeka kullanıcı verilerini öğrenip kişiselleştirilmiş deneyim sundukça sadakat artar
- Sahiplik etkisini en üst düzeye çıkarmak için yapay zeka ürününün zamanla kullanıcıya daha iyi optimize olacak şekilde tasarlanması gerekir
Foot-in-the-door tekniği: The Foot-in-the-Door Technique
- Foot-in-the-door tekniği: Önce küçük bir talebin kabul edilmesini sağlayıp, ardından giderek daha büyük taleplerin kabulüne yönelten psikolojik strateji
- 1966 tarihli bir araştırmada, evlerinin önüne küçük bir "Drive Carefully" tabelası koymayı kabul eden kişiler,
2 hafta sonra daha büyük bir reklam panosu yerleştirme talebine de daha kolay onay verdi
- Şirketler bunu ücretsiz deneme → ücretli aboneliğe geçiş gibi yöntemlerle yaygın biçimde kullanıyor
- Yapay zeka ürünlerindeki uygulamalar
- Çoğu yapay zeka hizmeti, premium modeller üzerinden ücretsiz deneme sunup sonrasında ödeme almaya çalışıyor
- Yapay zekanın yeni kullanım davranışları oluşturabilmesi için, ilk etapta küçük işlevler sunup bunları aşamalı biçimde genişletmesi etkilidir
- Hukuk yapay zekası örneği
- Bir hukuk yapay zekası en baştan tüm işleri otomatikleştirmeye kalkarsa, muhafazakar hukuk sektöründe buna karşı ciddi direnç doğabilir
- Bu nedenle başlangıçta sözleşme inceleme gibi basit görevlerde yardımcı olmalı,
kullanıcı alıştıkça belge taslağı hazırlama gibi daha güçlü işlevlere doğru genişlemelidir
- Yapay zeka ürünleri, kullanıcıları doğal biçimde daha güçlü işlevlere yönlendirmelidir
- Başta düşük eşikli özellikler sunmak → zamanla kullanıcının ürünü daha derin kullanmasını sağlayacak şekilde tasarlamak önemlidir
Son düşünce: artan karmaşıklık sorunu
- Bugünün yapay zeka ürünleri fazla karmaşık
- Ürün ekipleri, yapay zekanın tüm özelliklerini ve olanaklarını sergileme eğiliminde
- Ancak ölçülü tasarım daha iyi bir kullanıcı deneyimi sağlar
- Tüketici ile işletme arasındaki sınırlar bulanıklaşıyor
- Örneğin: Cursor, ElevenLabs, Elicit, GPTZero, Granola, HeyGen, Midjourney, Perplexity, Runway, Suno
hem tüketici hem de kurumsal pazarda aynı anda benimseniyor
- Buna rağmen birçok yapay zeka ürünü kurumsal araç gibi hissettiriyor ve tüketici dostu tasarım açısından yetersiz kalıyor
- Yapay zeka ürün tasarımının temel ilkeleri
- Kullanıcılar basit ürünler ister: Çok fazla seçenekten ziyade sezgisel deneyim önemlidir
- İşlevler açık biçimde anlatılmalıdır: Kullanıcıların hangi özellikleri kullanabileceğini kolayca anlayacağı şekilde tasarım yapılmalıdır
- Kullanıcıların doğal biçimde daha gelişmiş işlevlere geçmesi sağlanmalıdır: Ürün, daha güçlü özelliklerin aşamalı kullanımını destekleyecek şekilde tasarlanmalıdır
- Sonuç
- Yapay zeka ürünleri tüketici odaklı, sezgisel deneyimler sunmalıdır
- Karmaşıklığı azaltmak, temel işlevleri öne çıkarmak ve kullanıcının doğal biçimde uyum sağlamasına yardımcı olacak şekilde tasarlamak önemlidir
Henüz yorum yok.